قد نوزاد و کودک ماه به ماه: چقدر طبیعی است، قد کوتاه، اندازه‌گیری درست و کی نگران شوم
نکات کلیدی
- نوزاد رسیده با قد حدود ۵۰ سانتیمتر (پسر ۴۹٫۹، دختر ۴۹٫۱) به دنیا می‌آید و در یک‌سالگی حدود ۷۴ تا ۷۶ سانتیمتر است.
- سرعت رشد قد: حدود ۲۵ سانتیمتر در سال اول، ۱۱ تا ۱۲ در سال دوم، ۹ در سال سوم و ۷ تا ۸ در سال چهارم.
- قد بیشتر از همه به قد پدر و مادر بستگی دارد؛ کودکی که روی خط خودش بالا میرود سالم است، حتی نزدیک خط پایین.
- در ۲ سالگی که اندازه‌گیری ایستاده میشود، عدد حدود ۷ میلیمتر کم میشود و این کوتاه شدن نیست.
- رد شدن قد از دو خط منحنی به پایین، قد زیر پایینترین خط بدون کوتاهی خانوادگی، یا ۶ ماه بدون قد کشیدن بعد از یک‌سالگی را به پزشک بگویید.
فهرست مطالب
پاسخ کوتاه: نوزاد رسیده با قد حدود ۵۰ سانتیمتر به دنیا می‌آید، در سال اول حدود ۲۵ سانتیمتر قد می‌کشد و در یک‌سالگی حدود ۷۴ تا ۷۶ سانتیمتر است. بعد از آن رشد قد کند میشود: حدود ۱۱ تا ۱۲ سانتیمتر در سال دوم، ۹ در سال سوم و ۷ تا ۸ در سال چهارم. قد بیش از هر چیز به قد پدر و مادر بستگی دارد؛ چیزی که اهمیت دارد این است که کودک نوبت به نوبت روی خط خودش در منحنی بالا برود.
قد نوزاد و کودک ماه به ماه چقدر طبیعی است؟
این عددها میانهٔ استاندارد جهانی رشد کودک است. بازهٔ داخل پرانتز جایی است که ۹۵ درصد کودکان سالم در آن قرار می‌گیرند. تا ۲ سالگی قد خوابیده و بعد از آن قد ایستاده اندازه گرفته میشود.
| سن | پسر | دختر |
|---|---|---|
| تولد | ۴۹٫۹ (۴۶٫۱ تا ۵۳٫۷) | ۴۹٫۱ (۴۵٫۴ تا ۵۲٫۹) |
| ۳ ماهگی | ۶۱٫۴ (۵۷٫۳ تا ۶۵٫۵) | ۵۹٫۸ (۵۵٫۶ تا ۶۴) |
| ۶ ماهگی | ۶۷٫۶ (۶۳٫۳ تا ۷۱٫۹) | ۶۵٫۷ (۶۱٫۲ تا ۷۰٫۳) |
| ۹ ماهگی | ۷۲ (۶۷٫۵ تا ۷۶٫۵) | ۷۰٫۱ (۶۵٫۳ تا ۷۵) |
| ۱ سالگی | ۷۵٫۷ (۷۱ تا ۸۰٫۵) | ۷۴ (۶۸٫۹ تا ۷۹٫۲) |
| ۱۸ ماهگی | ۸۲٫۳ (۷۶٫۹ تا ۸۷٫۷) | ۸۰٫۷ (۷۴٫۹ تا ۸۶٫۵) |
| ۲ سالگی (ایستاده) | ۸۷٫۱ (۸۱ تا ۹۳٫۲) | ۸۵٫۷ (۷۹٫۳ تا ۹۲٫۲) |
| ۳۰ ماهگی | ۹۱٫۹ (۸۵٫۱ تا ۹۸٫۷) | ۹۰٫۷ (۸۳٫۶ تا ۹۷٫۷) |
| ۳ سالگی | ۹۶٫۱ (۸۸٫۷ تا ۱۰۳٫۵) | ۹۵٫۱ (۸۷٫۴ تا ۱۰۲٫۷) |
| ۳٫۵ سالگی | ۹۹٫۹ (۹۱٫۹ تا ۱۰۷٫۸) | ۹۹ (۹۰٫۹ تا ۱۰۷٫۲) |
| ۴ سالگی | ۱۰۳٫۳ (۹۴٫۹ تا ۱۱۱٫۷) | ۱۰۲٫۷ (۹۴٫۱ تا ۱۱۱٫۳) |
یک نکته در ۲ سالگی بیشتر پدر و مادرها را نگران می‌کند: وقتی اندازه‌گیری از خوابیده به ایستاده میرود، عدد قد حدود ۷ میلیمتر کم میشود. این کوتاه شدن نیست؛ کودک ایستاده کمی جمع‌تر است و منحنیهای رشد هم همین‌جا همینقدر پایین میآیند. عدد تولد و ماه اول را با جزئیات بیشتر در راهنمای وزن، قد و دور سر نوزاد ببینید.
قد کودک به چه چیزهایی بستگی دارد؟
مهم‌ترین عامل قد پدر و مادر است. کودک پدر و مادر کوتاه‌قد معمولاً از اول نزدیک خطهای پایین منحنی است و همان‌جا، موازی خط‌ها، بالا میرود؛ این کودک سالم و فقط کوتاه‌قد است. در سال اول و دوم ممکن است کودک کم‌کم از خطی که با آن به دنیا آمده به خط خانوادگی‌اش برسد؛ یعنی کودکی که درشت به دنیا آمده ولی پدر و مادر کوتاه‌قدی دارد، کمی پایین بیاید و برعکس. این جابه‌جایی آرام، تا یک خط، طبیعی است.
بعد از ژنتیک، تغذیهٔ کافی، خواب خوب و سالم بودن بیشترین اثر را دارند. کودکی که مدام بیمار است یا وزن نمی‌گیرد، اول وزنش و بعد قدش عقب می‌افتد. هیچ قرص، شربت، پودر یا شیر خاصی قد کودک سالم را بلندتر از سهم ژنتیکی‌اش نمی‌کند؛ پول و اعصابتان را برای غذای خانگی متنوع، بازی و خواب کافی بگذارید. قطره‌هایی را که پایگاه سلامت داده طبق برنامه بدهید.
قد را درست چطور اندازه بگیرم؟
- تا ۲ سالگی، خوابیده: کودک را روی سطح صاف بخوابانید، سرش را به یک لبهٔ صاف (دیوار یا کتاب) بچسبانید، زانوها را آرام صاف کنید و پاشنه را علامت بزنید. این کار دو نفره دقیق‌تر است و باز هم در خانه ۱ تا ۲ سانتیمتر خطا دارد.
- بعد از ۲ سالگی، ایستاده: بدون کفش، پشت به دیوار، پاشنه‌ها و باسن و شانه‌ها چسبیده به دیوار، نگاه رو به جلو؛ یک کتاب را صاف روی سر بگذارید و زیرش علامت بزنید.
- در ایران قد کودک در همهٔ ۱۶ نوبت مراقبت رایگان، از تولد تا ۵ سالگی، اندازه گرفته و روی منحنی رشد ثبت میشود. عدد پایگاه سلامت را مبنا بگذارید و نتیجه‌گیری را به روند چند نوبت بسپارید.
کی باید نگران قد کودک شوم و به پزشک بروم؟
یک اندازه‌گیری کوتاه‌تر از انتظار، به‌خصوص در خانه، تقریباً هیچ‌وقت به‌تنهایی مشکل نیست. این‌ها دلیل خوبی است که با مراقب سلامت یا پزشک کودک صحبت کنید:
- قد کودک در چند نوبت از خط خودش پایین‌تر آمده و از دو خط منحنی رد شده است.
- قد زیر پایینترین خط منحنی است و پدر و مادر کوتاه‌قد نیستند.
- بعد از یک‌سالگی، در ۶ ماه تقریباً هیچ قدی نکشیده است.
- هم قد و هم وزن عقب افتاده‌اند، یا کودک کوتاه است و همزمان وزنش خیلی زیاد شده است.
- کنار کوتاهی، اسهال طولانی، خستگی و رنگ‌پریدگی، بیماری‌های پشت سر هم یا تأخیر در راه رفتن و حرف زدن دارد.
پزشک اول قد پدر و مادر را می‌پرسد، منحنی چند نوبت را نگاه می‌کند و کودک را معاینه می‌کند. خیلی وقت‌ها همین کافی است و فقط اندازه‌گیری چند ماه بعد تکرار میشود. اگر وزن هم عقب است، راهنمای کودکم وزن نمی‌گیرد یا لاغر است کمک می‌کند. رشد دور سر را هم در راهنمای دور سر نوزاد و کودک ببینید.
جدول کامل وزن، قد و دور سر نوزاد و کودک، ماه به ماه، را در راهنمای رشد رایم ببینید.
پرسش‌های پرتکرار
قد نوزاد موقع تولد چقدر طبیعیه؟
میانه برای پسر ۴۹٫۹ و برای دختر ۴۹٫۱ سانتیمتر است و ۹۵ درصد نوزادان رسیدهٔ سالم بین حدود ۴۵٫۵ تا ۵۳٫۵ سانتیمتر هستند.
بچه یک ساله قدش چقدر باید باشه؟
بهطور میانه پسر حدود ۷۵٫۷ و دختر حدود ۷۴ سانتیمتر، با بازهٔ طبیعی حدود ۶۹ تا ۸۰٫۵ سانتیمتر. یعنی حدود ۲۵ سانتیمتر بیشتر از قد تولد.
بچه دو ساله قدش چقدر باید باشه؟
میانهٔ قد ایستاده در ۲ سالگی برای پسر ۸۷٫۱ و برای دختر ۸۵٫۷ سانتیمتر است، با بازهٔ طبیعی حدود ۷۹ تا ۹۳ سانتیمتر.
قد بچم کوتاهه، نگران باشم؟
اگر پدر یا مادر کوتاهقدند و کودک موازی خطهای منحنی بالا میرود، معمولاً نه. اگر از دو خط پایین آمده، زیر پایینترین خط است یا ۶ ماه قد نکشیده، با پزشک کودک صحبت کنید.
چرا قد بچم در ۲ سالگی کمتر شد؟
چون از این سن قد ایستاده اندازه گرفته میشود، نه خوابیده، و عدد ایستاده حدود ۷ میلیمتر کمتر است. منحنیهای رشد هم همینقدر پایین میآیند؛ کودک کوتاه نشده است.
برای قد کشیدن بچه چه چیزی بدم؟
غذای خانگی متنوع، خواب کافی و بازی و حرکت. هیچ قرص، شربت یا شیر خاصی قد کودک سالم را بیشتر از سهم ژنتیکی‌اش نمی‌کند؛ قطره‌های پایگاه سلامت را طبق برنامه بدهید و چیز دیگری را بدون نظر پزشک شروع نکنید.
قد بچه رو در خونه چطور اندازه بگیرم؟
تا ۲ سالگی خوابیده، با سر چسبیده به یک لبهٔ صاف و زانوهای صاف‌شده؛ بعد از ۲ سالگی ایستاده، بدون کفش، پشت به دیوار و با یک کتاب صاف روی سر. اندازهٔ خانگی ۱ تا ۲ سانتیمتر خطا دارد.
