کودک ۱۰ تا ۱۲ ماهه چقدر می‌خوابد؟ چرتها، ایستادن در تخت و بیداری شبانه
نکات کلیدی
- کودک ۱۰ تا ۱۲ ماهه ۱۲ تا ۱۶ ساعت در شبانهروز می‌خوابد: حدود ۱۰ تا ۱۲ ساعت شب و ۲ چرت ۱ تا ۱٫۵ ساعته؛ بیداری بین خواب‌ها ۳ تا ۳٫۵ ساعت. ۷ از ۱۰ یک‌ساله ۵ تا ۶ ساعت پیوسته می‌خوابند؛ بقیه هم طبیعی‌اند.
- ایستادن، اولین قدم‌ها، اوج اضطراب جدایی و پسرفت ۱۲ ماهگی خواب را موقتاً به هم می‌ریزد؛ دندان تب و بی‌خوابی طولانی نمی‌آورد. می‌گذرد اگر عادت تازه نسازید.
- نیمه‌شب در تخت می‌ایستد: روزها نشستن از ایستاده را تمرین کنید، شب یک بار آرام بخوابانیدش و بعد فقط با صدا آرامش کنید؛ کف تخت پایین، آویز برداشته، محافظ دور تخت نه.
- شیر شب بعد از ۶ ماهگی بیشتر برای آرامش است؛ شیشهٔ شب را همین ماهها کنار بگذارید (شیشه در تخت ← پوسیدگی و عفونت گوش). روال ۲۰ تا ۳۰ دقیقه، خواب ۷ تا ۸ شب، خواب‌آلود اما بیدار، دالی‌بازی و «الان برمی‌گردم»، بدون صفحه.
- تا پایان ۱۲ ماهگی تخت خالی، به پشت و در اتاق شما؛ بعد از یکسالگی بالش نازک، پتوی سبک و عروسک کوچک اشکالی ندارد. تب و کشیدن گوش، خرخر و مکث تنفسی (کبودی ← ۱۱۵)، ادامه بعد از ۶ هفته یا خستگی شدید خودتان یعنی پزشک کودک.
فهرست مطالب
کودک ۱۰ تا ۱۲ ماهه ۱۲ تا ۱۶ ساعت در شبانهروز می‌خوابد، با حساب چرتها: حدود ۱۰ تا ۱۲ ساعت شب و ۲ چرت. ۷ از ۱۰ کودک یک‌ساله ۵ تا ۶ ساعت پیوسته می‌خوابند و بقیه هنوز بیدار می‌شوند؛ هر دو طبیعی است. ایستادن در تخت و اضطراب جدایی در همین ماهها خواب را موقتاً به هم می‌ریزد.
کودک ۱۰ تا ۱۲ ماهه چند ساعت و چند چرت می‌خوابد؟
راهنمای جهانی سلامت برای ۴ تا ۱۱ ماهگی ۱۲ تا ۱۶ ساعت و برای ۱ تا ۲ سالگی ۱۱ تا ۱۴ ساعت را با احتساب چرت توصیه میکند. در ۱۰ تا ۱۲ ماهگی خواب معمولاً این‌طور تقسیم میشود:
- شب: حدود ۱۰ تا ۱۲ ساعت، با یکی دو بیداری کوتاه که اگر خودش دوباره بخوابد، حساب نمی‌شود.
- چرت: ۲ چرت، یکی صبح و یکی بعدازظهر، هر کدام ۱ تا ۱٫۵ ساعت، مجموعاً ۲ تا ۳ ساعت. گذار به یک چرت معمولاً بعد از یکسالگی است؛ اگر حوالی ۱۲ ماهگی چند روز چرت صبح را رد کرد، چرت را حذف نکنید، فقط آن را نیم ساعت عقب ببرید.
- بیداری بین خواب‌ها: حدود ۳ تا ۳٫۵ ساعت. کودکی که بیشتر از این بیدار بماند، بیش از حد خسته میشود و شب سخت‌تر می‌خوابد.
ملاک، عدد نیست: کودکی که در بیداری سرحال است، خوب می‌خورد و وزن میگیرد، کافی خوابیده. اگر در یکسالگی هنوز تا صبح نمی‌خوابد، نگران نباشید؛ این اثری بر رشدش ندارد.
چرا در ۱۰ تا ۱۲ ماهگی خواب به هم می‌ریزد؟
کودک می‌ایستد، با گرفتن مبل راه می‌رود و شاید اولین قدم‌ها را برمی‌دارد؛ این‌ها را در خواب هم تمرین میکند، نیمه‌شب در تخت می‌ایستد و نمی‌داند چطور بنشیند. اضطراب جدایی حوالی ۹ تا ۱۲ ماهگی به اوج می‌رسد: تازه فهمیده شما می‌توانید بروید، و شب که تنها میشود چند بار می‌خواهد مطمئن شود هستید. حوالی ۱۲ ماهگی هم خیلی از والدین یک «پسرفت خواب» چندهفته‌ای می‌بینند. دندان یکی دو شب بی‌تابی میآورد، اما تب واقعی یا بی‌خوابی چندهفته‌ای از دندان نیست؛ دنبال عفونت گوش یا سرماخوردگی بگردید. همه می‌گذرد، به شرطی که عادت تازه‌ای مثل خواباندن در بغل یا بردن به تخت خودتان نسازید.
نیمه‌شب در تخت می‌ایستد و گریه میکند؛ چه کنم؟
کودکی که ایستادن را تازه یاد گرفته، اغلب بلد نیست از حالت ایستاده بنشیند و همان‌جا گریه میکند. روزها با او تمرین کنید: کنار مبل بایستد و با گرفتن دست شما آرام بنشیند، چند بار، مثل بازی. شب که ایستاد، یک بار آرام و بی‌حرف او را بخوابانید، دستتان را روی سینه‌اش بگذارید و همان جملهٔ کوتاه هر شب را بگویید («بخواب عزیزم، من همین‌جام»). اگر دوباره ایستاد، فقط با صدا آرامش کنید؛ خیلی زود یاد میگیرد. کف تخت نرده‌دار را پایین‌ترین حالت بگذارید، آویز بالای تخت و هر چیزی که بتواند رویش پا بگذارد را بردارید، و محافظ دور تخت نگذارید؛ هم خطر خفگی دارد، هم پله‌ای برای بالا رفتن میشود.
شیر شبانه و شیشه در این سن
از نظر تغذیه، بیشتر کودکان سالم بعد از ۶ ماهگی که غذای کمکی شروع شده، به شیر شبانه نیاز ندارند و شیر شب بیشتر برای آرامش است. اجباری برای قطع نیست و کودک شیر مادر میتواند یک بار در شب شیر بخورد. اما اگر شیشه می‌خورد، همین ماهها بهترین وقت کنار گذاشتن شیشهٔ شب است: شیشه در تخت یا تا خواب کامل، دندانهای تازه را خراب میکند و عفونت گوش میآورد. شیر شب را کمکم کوتاه‌تر کنید و قبل از مسواک بدهید. روش کامل در راهنمای کاهش شیر خوردن در شب است.
روال خواب و روزِ کودک یک‌ساله
- همان ترتیب، هر شب، ۲۰ تا ۳۰ دقیقه: شام، حمام یا شستن، لباس خواب، مسواک انگشتی، یک کتاب تصویری یا لالایی، نور کم، جملهٔ شب‌به‌خیر، تخت. ساعت خواب بیشتر بچه‌های این سن بین ۷ تا ۸ شب است.
- خواب‌آلود اما بیدار: آخرین قدم خوابیدن را خودش بردارد؛ کودکی که اول شب خودش می‌خوابد، نیمه‌شب هم بلد است.
- بازی جدایی در روز: دالی‌بازی، قایم‌باشک کوتاه پشت در، و وقتی از اتاق بیرون می‌روید بگویید «الان برمی‌گردم» و برگردید. کودک یاد میگیرد رفتن شما همیشگی نیست. خداحافظی سر خواب کوتاه و قاطع باشد.
- روز روشن و پرتحرک: ایستادن و راه رفتن را روز تمرین کند، چرتها سر وقت و در تخت خودش، نه در کالسکه.
- بدون صفحه زیر ۱۸ ماه، جز تماس تصویری؛ تلویزیون روشن در اتاق خواب نه.
شب که بیدار شد، چه کنم؟
اول ۲ تا ۳ دقیقه صبر کنید؛ غر زدن یعنی دارد تلاش میکند دوباره بخوابد. اگر گریهٔ واقعی شد، پوشک، گرما و تب را رد کنید و در همان تخت با نور کم و صدای آرام آرامش کنید؛ بغل فقط برای گریهٔ شدید. اگر هر شب چند بار تکرار میشود، روش «سر زدن با فاصله» برای این سن مناسب است و معمولاً در یک هفته جواب می‌دهد؛ قدم‌به‌قدمش را در مقالهٔ بیداری شبانه و آموزش خواب نوشته‌ایم.
خواب امن: تا یکسالگی و بعد از آن
تا پایان ۱۲ ماهگی همان قانون‌ها ادامه دارد: خواباندن به پشت (اگر خودش غلت می‌زند، لازم نیست برگردانید)، تشک سفت و تخت کاملاً خالی بدون بالش، پتو، محافظ و عروسک، پستانک اشکالی ندارد، و خوابیدن در اتاق شما ولی در تخت خودش. بعد از جشن یکسالگی، یک بالش نازک و پتوی سبک و یک عروسک پارچه‌ای کوچک برای خواب اشکالی ندارد؛ تا آن روز نه. مبل و صندلی ماشین جای خواب نیست.
کی باید با پزشک کودک صحبت کنم؟
- بی‌خوابی با تب، کشیدن گوش، استفراغ یا بد غذا خوردن همراه است؛ عفونت گوش در این سن شایع است و شب بدتر میشود.
- در خواب خرخر مکرر، مکث تنفسی یا نفس کشیدن سخت دارد؛ تنگی نفس یا کبودی یعنی فوراً ۱۱۵.
- همیشه خیلی کمتر یا بیشتر از دامنهٔ سنش می‌خوابد و روزها بی‌حال است، یا وزن نمی‌گیرد.
- بعد از ۶ هفته روال ثابت هنوز هر شب چند بار با گریهٔ شدید بیدار میشود، یا خودتان از کم‌خوابی به جایی رسیده‌اید که عصبانی یا ناامید می‌شوید.
هیچ شربت و قطرهٔ خواب‌آوری برای کودک بی‌خطر نیست؛ بدون تجویز پزشک هیچ دارویی، حتی «گیاهی»، ندهید. خواب ماه‌های قبل و بعد را در خواب کودک ۷ تا ۹ ماهه و خواب کودک ۱۳ تا ۱۶ ماهه بخوانید.
جدول کامل ساعت خواب از تولد تا ۴ سالگی را در راهنمای خواب نوزاد و کودک رایم ببینید.
پرسش‌های پرتکرار
کودک ۱۱ ماهه چند ساعت باید بخوابد؟
حدود ۱۲ تا ۱۶ ساعت در شبانهروز با حساب چرتها: معمولاً ۱۰ تا ۱۲ ساعت شب و ۲ چرت ۱ تا ۱٫۵ ساعته. اگر در بیداری سرحال است و وزن میگیرد، کافی خوابیده.
کودکم نیمه‌شب در تخت می‌ایستد و گریه میکند؛ چه کنم؟
هنوز بلد نیست از ایستاده بنشیند. روزها این را با او تمرین کنید. شب یک بار آرام بخوابانیدش، دست روی سینه‌اش و جملهٔ کوتاه ثابت؛ اگر دوباره ایستاد فقط با صدا آرامش کنید. کف تخت را پایین‌ترین حالت بگذارید و آویز بالای تخت را بردارید.
کی چرت صبح حذف میشود؟
معمولاً بعد از یکسالگی، بین ۱۲ تا ۱۸ ماهگی. در ۱۰ تا ۱۲ ماهگی هنوز ۲ چرت لازم است؛ اگر چند روز چرت صبح را رد کرد، حذفش نکنید، فقط نیم ساعت عقب ببرید.
شیشهٔ شب را کی قطع کنم؟
همین ماهها، پیش از یکسالگی، بهترین وقت است: شیشه در تخت یا تا خواب کامل، دندانهای تازه را خراب میکند و عفونت گوش میآورد. شیر شب را کمکم کوتاه کنید و قبل از مسواک بدهید. کودک شیر مادر میتواند یک بار شب شیر بخورد.
کی میتوانم بالش و پتو و عروسک به تختش بدهم؟
بعد از جشن یکسالگی. تا پایان ۱۲ ماهگی تخت باید کاملاً خالی باشد: نه بالش، نه پتو، نه محافظ دور تخت، نه عروسک؛ فقط پستانک اشکالی ندارد.
