کورک و آبسه در کودک ۱ تا ۴ ساله: در خانه چه کنم و کی پزشک لازم است؟

نکات کلیدی
- کورک عفونت ریشهٔ مو یا منفذ پوست است و بیشتر کودکانی که کورک میزنند کاملاً سالماند.
- روزی ۴ بار، هر بار ۱۰ دقیقه، پارچهٔ تمیز خیس از آب گرم روی کورک بگذارید و قبل و بعد دستها را بشویید.
- کورک را فشار ندهید، سوزن یا تیغ نزنید؛ اگر بزرگ است یا سر باز نمیکند، پزشک با وسایل استریل تخلیهاش میکند.
- کورک نزدیک چشم یا روی صورت، قرمزی که پخش میشود، تب یا لرز، یعنی همان روز پزشک؛ کورکی که بعد از ۲ هفته بهتر نشده هم باید دیده شود.
- تب همراه با خوابآلودگی شدید، پوست رنگپریده یا کبود یا لرز شدید یعنی همین حالا ۱۱۵.
فهرست مطالب
پاسخ کوتاه: کورک برجستگی سفت، قرمز و دردناکی است که زیر پوست چرک جمع میکند. بیشتر کودکانی که کورک میزنند کاملاً سالماند. کورک را فشار ندهید و سوراخ نکنید؛ روزی ۴ بار، هر بار ۱۰ دقیقه، پارچهٔ گرم رویش بگذارید. کورک روی صورت، کورک با تب، یا کورکی که بعد از ۲ هفته بهتر نشده را پزشک ببیند.
کورک و آبسه چیست و چرا کودک کورک میزند؟
کورک عفونت ریشهٔ مو یا منفذ پوست است که در آن چرک جمع میشود. معمولاً میکروبی به نام استافیلوکوک باعث آن است؛ این میکروب روی پوست و داخل بینی بیشتر بچهها هست و معمولاً مشکلی درست نمیکند. وقتی پوست با خراش، بریدگی یا جای نیش حشره باز شود، میکروب به زیر پوست میرود. کورک معمولاً کوچک و سطحی است، به اندازهٔ یک سکه. آبسه بزرگتر و عمیقتر است و ورم دردناکی روی چرک دارد. چند کورک که کنار هم به هم بچسبند، کفگیرک نام دارد.
کورک در کودکان سالم هم پیش میآید و بهتنهایی نشانهٔ ضعف ایمنی نیست. این شرایط احتمالش را بیشتر میکند: اگزما، خراش و بریدگی، تماس نزدیک با کسی که کورک دارد، اضافهوزن، و بیماری یا دارویی که ایمنی بدن را ضعیف میکند. پس اگر کودکتان کورک زد، نگران نباشید؛ از پوستش مراقبت کنید و نشانههای خطر را بشناسید.
کورک چه شکلی است و چطور پیش میرود؟
کورک اول یک برجستگی کوچک، سفت و حساس است که گاهی خارش دارد. روی پوست روشن قرمز و روی پوست تیرهتر قهوهای یا بنفش به نظر میرسد. در چند روز بزرگتر و دردناکتر میشود و وسطش یک سر سفید یا زرد پر از چرک پیدا میشود. کورک ممکن است خودش سر باز کند و چرکش بیرون بیاید. گاهی غدههای لنفاوی نزدیک کورک ورم میکنند و کودک تب میکند. بیشتر کورکها خودشان خوب میشوند. کورک ممکن است هر جای بدن پیدا شود.
همین حالا در خانه چه کنم؟
- یک پارچهٔ تمیز را در آب گرم (نه داغ؛ روی مچ دست خودتان امتحان کنید) خیس کنید و روزی ۴ بار، هر بار ۱۰ دقیقه، روی کورک بگذارید.
- قبل و بعد از دست زدن به کورک، دستهای خودتان و کودک را با آب و صابون بشویید.
- اگر کورک سر باز کرد و چرک آمد، اطرافش را با آب و صابون تمیز کنید و با گاز یا چسب زخم بپوشانید. هر وقت پانسمان خیس یا کثیف شد، آن را عوض کنید.
- حوله، لیف و ملافهٔ کودک جدا باشد و دستکم هفتهای یک بار با آب داغ شسته شود.
- نگذارید کودک به کورک دست بزند یا آن را بخاراند.
- برای درد با پزشک کودک یا داروساز مشورت کنید.
تمیز کردن و پانسمان زخمهای باز را در راهنمای بریدگی و زخم کودک قدمبهقدم نوشتهایم.
چرا کورک را فشار ندهم یا نترکانم؟
فشار دادن، سوزن زدن یا تیغ زدن، عفونت را به پوست اطراف میبرد و کورک را دردناکتر و عفونت را بدتر میکند. اگر کورک بزرگ است، خودش سر باز نمیکند یا بهسرعت بزرگ میشود، پزشک آن را با وسایل استریل باز و تخلیه میکند. این کار را هرگز در خانه انجام ندهید. پزشک ممکن است برای بعضی کودکان دارو تجویز کند؛ اگر تجویز کرد، دارو را دقیقاً طبق دستور او و تا آخر بدهید.
کورک مسری است؟ چطور جلوی تکرارش را بگیرم؟
بله، چرک کورک میتواند میکروب را به دیگران و به جاهای دیگر بدن کودک برساند، بهخصوص وقتی کورک باز است و ترشح دارد. تا وقتی کورک ترشح دارد، روی آن را بپوشانید و کودک را به استخر نبرید. برای پیشگیری:
- کودک را مرتب حمام کنید و دستهایش را بشویید.
- اگر اگزما دارد، با کمک پزشک کودک آن را کنترل کنید؛ پوست ترکخورده راه ورود میکروب است.
- خراشها و بریدگیها را تمیز و پوشیده نگه دارید.
- اگر چند نفر در خانه یا مهدکودک پشت سر هم کورک میزنند، با پزشک صحبت کنید؛ همهٔ اعضای خانه که عفونت پوستی دارند باید درمان شوند.
کی به پزشک یا ۱۱۵ زنگ بزنم؟
همین حالا ۱۱۵ یا اورژانس: کودک تب دارد و همراهش خیلی خوابآلود است و بیدار نمیماند، پوستش رنگپریده یا کبود شده، یا لرز شدید دارد و حالش بد است. اینها ممکن است نشانهٔ عفونتی باشد که به خون رسیده است. برای جزئیات تب، راهنمای تب کودک بر حسب سن را ببینید.
همان روز پزشک:
- کورک یا قرمزی نزدیک چشم یا روی صورت است.
- پوست اطراف کورک داغ، دردناک و متورم است یا قرمزی دارد پخش میشود.
- کودک تب یا لرز دارد.
- کورک خیلی دردناک است یا بهسرعت بزرگ میشود.
- کودک بیماریای دارد که ایمنیاش را ضعیف کرده است.
در نوبت عادی پزشک: کورک بعد از ۲ هفته مراقبت در خانه بهتر نشده؛ کورکها پشت سر هم برمیگردند؛ یا چند کورک کنار هم (کفگیرک) پیدا شده است. اگر بهجای کورک تاولهایی دارد که زود میترکند و دلمهٔ طلایی میگذارند، راهنمای تاول و زردزخم را بخوانید.
پرسشهای پرتکرار
کورک زدن بچه یعنی ایمنی بدنش ضعیف است؟
نه. بیشتر کودکانی که کورک میزنند کاملاً سالماند. اما اگر کورکها مدام برمیگردند، با پزشک کودک صحبت کنید.
کورک چند روزه خوب میشود؟
بیشتر کورکها با کمپرس گرم خودشان سر باز میکنند و خوب میشوند. اگر بعد از ۲ هفته مراقبت در خانه بهتر نشده، کودک را پیش پزشک ببرید.
کورک کنار چشم بچه خطرناک است؟
بله، کورک یا قرمزی نزدیک چشم را همان روز پزشک ببیند. عفونت این ناحیه نباید در خانه درمان شود و فشار دادنش ممنوع است.
روی کورک پماد یا صابون ضدعفونی بزنم؟
برای شستن، آب و صابون معمولی کافی است. پیش از زدن هر پماد یا دارویی با پزشک کودک یا داروساز مشورت کنید.





