کودک یکساله چه کارهایی باید بکند؟ راه رفتن، حرف زدن، غذا، خواب، واکسن یکسالگی و کی نگران شوم

نکات کلیدی
- تا یکسالگی بیشتر بچهها با گرفتن مبل قدم برمیدارند؛ راه رفتن بدون کمک هنوز شرط نیست.
- بایبای، «ماما» یا «بابا»، فهمیدن «نه» و گذاشتن چیزی در ظرف از تواناییهای این سن است.
- از یکسالگی غذای سفره غذای اصلی است؛ نوشیدنی کودک آب و شیر است، با لیوان.
- نوبت ۱۲ ماهگی دو تزریق واکسن و اندازهگیری وزن، قد و دور سر دارد؛ عقبش نیندازید.
- اگر بایبای و اشاره ندارد، به اسمش نگاه نمیکند یا مهارتی را از دست داده، به پزشک بگویید.
فهرست مطالب
بیشتر بچهها تا یکسالگی با گرفتن مبل میایستند و قدم برمیدارند، بایبای میکنند، «ماما» یا «بابا» میگویند، «نه» را میفهمند و چیزی را در ظرف میگذارند. راه رفتن بدون کمک و کلمههای بیشتر هنوز شرط نیست. در این ماه غذای سفره غذای اصلی میشود، واکسن یکسالگی زده میشود و چسبیدن به شما به اوج میرسد.
کودک یکساله چه کارهایی میکند؟
اینها کارهایی است که بیشتر بچهها تا پایان ۱۲ ماهگی انجام میدهند:
- حرکت: خودش را بالا میکشد و میایستد و با گرفتن مبل قدم برمیدارد.
- دست: تکههای کوچک غذا را با شست و انگشت اشاره برمیدارد و وقتی شما لیوان بیدرپوش را نگه میدارید از آن مینوشد.
- حرف و فهم: بایبای میکند، پدر یا مادر را با «بابا»، «ماما» یا اسم خاصی صدا میزند و «نه» را میفهمد؛ یعنی وقتی میگویید لحظهای دست نگه میدارد.
- فکر: چیزی را در ظرف میگذارد، مثل مکعب در لیوان، و دنبال اسباببازیای که جلوی چشمش قایم کردهاید میگردد.
- رابطه: بازیهایی مثل دستدستی و دالی را با شما بازی میکند.
شرح کامل حرکت و ایمنی خانه در کودک ۱۰ تا ۱۲ ماهه: ایستادن و اولین قدمها و بازی ظرف در ریختن و گذاشتن در ظرف آمده است.
هنوز راه نمیرود یا فقط یک کلمه میگوید؛ طبیعی است؟
بله. کودک یکسالهای که فقط با گرفتن مبل قدم برمیدارد کاملاً در بازهٔ طبیعی است. بچههای سالم در سنهای خیلی متفاوتی راه میافتند و مرز نگرانی برای راه نرفتن ۱۸ ماهگی است، نه تولد یکسالگی.
حرف زدن هم همینطور است. در این سن مهمتر از شمار کلمهها این است که کودک با شما ارتباط میگیرد: نگاهتان میکند، اشاره میکند، دست تکان میدهد و صدا درمیآورد. خیلی از بچهها میدانند چه میخواهند ولی نمیتوانند بگویند و برای همین کلافه میشوند. به او چند اشارهٔ ساده یاد بدهید، مثل «بده»، «آب» و «تمام شد»، تا قبل از حرف زدن هم بتواند منظورش را برساند. وقتی به چیزی اشاره کرد، اسمش را بگویید. جزئیات در از اشاره تا اولین کلمه هست.
غذا و شیر در یکسالگی چه تغییری میکند؟
از یکسالگی غذای سفرهٔ خانواده، نرم و ریزشده، غذای اصلی کودک است و شیر کنار آن قرار میگیرد. بگذارید با دست خودش بخورد و نوشیدن از لیوان را تمرین کند؛ ریختوپاش بخشی از یاد گرفتن است. نوشیدنی او آب و شیر است. آبمیوه و نوشیدنی شیرین لازم ندارد.
غذاهایی که در گلو گیر میکنند، مثل انگور درسته، آجیل و تکههای سفت، هنوز خطرناکاند و خطر خفگی تا ۴ سالگی ادامه دارد. مقدار شیر، نوع آن و کنار گذاشتن شیشه را در شیر بعد از یکسالگی بخوانید.
کودک یکساله چقدر میخوابد؟
حدود ۱۱ تا ۱۴ ساعت در شبانهروز، با حساب چرتها. بیشترشان هنوز دو چرت روزانه دارند. ساعت خواب و غذای ثابت و یک روال آرام پیش از خواب کمک میکند. بیدار شدن کوتاه شبانه و ایستادن در تخت در این سن زیاد پیش میآید؛ راهش در خواب کودک ۱۲ تا ۱۶ ماهه آمده است.
واکسن و مراقبت یکسالگی چیست؟
در ۱۲ ماهگی کودک دو تزریق دارد و همان روز وزن، قد و دور سرش را اندازه میگیرند و پرسشنامهٔ تکامل را شما پر میکنید. این نوبت را عقب نیندازید و هر نگرانیای دربارهٔ حرکت، حرف زدن، شنیدن یا دیدن دارید همانجا بگویید. دربارهٔ تب و دانههای بعد از آن در واکسن یکسالگی نوشتهایم. حوالی یکسالگی وقت خوبی برای اولین ویزیت دندانپزشکی هم هست.
چرا اینقدر به من میچسبد و با شیطنتهایش چه کنم؟
کودک یکساله هم میخواهد از شما دور شود و دنیا را بگردد و هم از جدا شدن میترسد. گریه هنگام رفتن شما طبیعی است:
- یواشکی نروید. خداحافظی کوتاه و با لبخند بکنید و بگویید برمیگردید.
- اگر قرار است کسی از او نگهداری کند، کمی زودتر بیاید تا پیش از رفتن شما با هم گرم شوند.
- خداحافظی را کش ندهید و برنگردید.
دربارهٔ این دوره در اضطراب جدایی و غریبی نوزاد ۶ تا ۲۴ ماه بیشتر بخوانید.
برای شیطنتها، «نه» را برای چیزهای خطرناک نگه دارید. در بقیهٔ موارد، زود حواسش را با اسباببازی دیگری پرت کنید یا جایش را عوض کنید و کاری را که میخواهید نشانش بدهید: «گربه را اینطوری ناز میکنیم.» داد زدن، زدن و توضیح طولانی در این سن چیزی یاد نمیدهد.
با کودک یکساله چطور بازی کنم؟
- هر کاری میکنید بگویید: «حالا دستها را میشوییم.» هر صدایی درآورد، کاملش کنید: «تو... آره، توپ!»
- کتاب مقوایی با عکسهای بزرگ بخوانید و بگذارید خودش ورق بزند.
- مکعب، قابلمه و قاشق چوبی بدهید و بگذارید جعبهٔ خالی را هل بدهد و راه برود.
- همهٔ اسباببازیها را یکجا ندهید. چند تا را در جعبهای کنار بگذارید و هر هفته جایشان را عوض کنید تا برایش تازه بماند.
- روروک توصیه نمیشود و تلویزیون و گوشی برای زیر ۲ سال، جز تماس تصویری با عزیزان، مناسب نیست.
کی به پزشک کودک بگویم؟
منتظر نوبت بعدی نمانید اگر کودک یکساله:
- با گرفتن چیزی هم روی پاهایش نمیایستد.
- بایبای نمیکند، اشاره نمیکند و هیچ صدایی مثل «بابا» و «ماما» ندارد.
- وقتی اسمش را صدا میزنید نگاه نمیکند یا به صداها واکنش ندارد.
- دنبال چیزی که جلوی چشمش قایم کردهاید نمیگردد.
- یک دست یا یک پا را آشکارا کمتر به کار میبرد.
- کاری را که قبلاً میکرد دیگر انجام نمیدهد.
پرسشهای پرتکرار
کودک یکساله باید راه برود؟
نه. بیشتر بچهها در یکسالگی با گرفتن مبل قدم برمیدارند و راه رفتن بدون کمک دیرتر هم طبیعی است. اگر تا ۱۸ ماهگی راه نیفتاد، با پزشک کودک صحبت کنید.
کودک یکساله چند کلمه باید بگوید؟
معمولاً پدر یا مادر را با «بابا» یا «ماما» صدا میزند، بایبای میکند و «نه» را میفهمد. در این سن اشاره کردن، نگاه کردن و صدا درآوردن از شمار کلمهها مهمتر است.
کودک یکساله چه بخورد و چقدر شیر؟
غذای سفرهٔ خانواده، نرم و ریزشده، غذای اصلی اوست و شیر کنار آن قرار میگیرد. نوشیدنیاش آب و شیر است، با لیوان. آبمیوه و نوشیدنی شیرین لازم ندارد.
کودک یکسالهام وقتی از اتاق بیرون میروم گریه میکند؛ طبیعی است؟
بله، چسبیدن و گریه هنگام جدایی در این سن طبیعی است. یواشکی نروید؛ کوتاه و با لبخند خداحافظی کنید و بگویید برمیگردید.
کودک یکساله چند ساعت میخوابد؟
حدود ۱۱ تا ۱۴ ساعت در شبانهروز با حساب چرتها. بیشترشان هنوز دو چرت روزانه دارند.





