واکسن ۶ ماهگی: چه واکسنی است، چند تا آمپول، با سرماخوردگی می‌شود زد، درد و تب و کی به پزشک

پاسخ کوتاه: در ۶ ماهگی نوزاد چهار واکسن می‌گیرد: دو آمپول (پنج‌گانه نوبت سوم و فلج اطفال تزریقی نوبت دوم) و دو قطرهٔ خوراکی (فلج اطفال نوبت سوم و روتاویروس نوبت سوم و آخر)، همه رایگان در پایگاه سلامت. در این نوبت پنوموکوک نیست؛ نوبت بعدی آن در یک‌سالگی است. درد جای تزریق و تب خفیف یکی دو روز طبیعی است. با سرماخوردگی خفیف بدون تب هم می‌شود واکسن زد.

واکسن ۶ ماهگی چه واکسنی است و برای چیست؟

• پنج‌گانه، نوبت سوم (آمپول): دیفتری، کزاز، سیاه‌سرفه، هپاتیت ب و نوعی باکتری که عفونت مغز و ذات‌الریه می‌دهد. با این نوبت، سری اول این پنج بیماری کامل می‌شود و دیگر هپاتیت ب نوبتی ندارد.
• فلج اطفال تزریقی، نوبت دوم (آمپول).
• فلج اطفال خوراکی، نوبت سوم (قطره).
• روتاویروس، نوبت سوم و آخر (قطره): در برابر اسهال و استفراغ شدید. اگر پایگاه سلامت شما هنوز روتاویروس ندارد، بپرسید؛ بقیه را عقب نیندازید.

آمپول‌ها در این سن هم معمولاً در عضلهٔ ران زده می‌شوند، هر کدام در یک پا.

در بعضی استان‌ها که سرخک بیشتر دیده شده، یک نوبت اضافهٔ سرخک (نوبت صفر) هم در ۶ ماهگی زده می‌شود. این نوبت جای نوبت ۱۲ ماهگی را نمی‌گیرد. پایگاه سلامت از روی پروندهٔ کودک می‌گوید که برای شما هست یا نه.

همان روز چه کارهای دیگری انجام می‌شود؟

نوبت ۶ ماهگی یکی از نوبت‌های مهم مراقبت کودک سالم است. وزن، قد و دور سر اندازه گرفته می‌شود و پزشک کودک را معاینه می‌کند. پرسشنامهٔ تکامل را هم شما پر می‌کنید؛ می‌توانید آن را به خانه ببرید و با حوصله پر کنید. دهان و لثه را نگاه می‌کنند و یک مسواک انگشتی رایگان می‌گیرید. این ماه، ماه شروع غذای کمکی و قطرهٔ آهن هم هست و می‌توانید سؤال‌هایتان را همان‌جا بپرسید؛ برای بقیهٔ کارهای این ماه راهنمای کودک ۶ ماهه را ببینید.

روز واکسن چه کنم؟

• کارت واکسن و دفترچهٔ مراقبت را همراه ببرید. اگر پرونده در سامانهٔ سیب ثبت شده، کد ملی کودک هم کافی است، ولی کارت را هم داشته باشید.
• لباس راحت و باز بپوشانید که جای تزریق زود در دسترس باشد و بعد هم روی آن فشار نیاورد.
• تب‌بر پیشگیرانه پیش از واکسن ندهید. دادن داروی تب «برای اینکه تب نکند» لازم نیست و ممکن است جواب بدن به واکسن را کمی کم کند.
• هنگام تزریق بغلش کنید و اگر شیر می‌خورد، شیر بدهید. شیر دادن حین و بلافاصله بعد از تزریق، درد و گریه را کم می‌کند. آرام بودن شما هم به نوزاد آرامش می‌دهد.
• کمی در پایگاه سلامت بمانید. واکنش حساسیتی شدید بسیار نادر است و اگر پیش بیاید، معمولاً در همان دقیقه‌های اول است و کارکنان آماده‌اند.

کودک ۶ ماهه حواس‌پرت‌تر است: یک اسباب‌بازی بزرگ و آشنا یا آواز آرام شما هنگام تزریق کمک می‌کند. شیر دادن حین تزریق هنوز بهترین آرام‌کننده است.

بعد از واکسن ۶ ماهگی چه چیزی طبیعی است؟

درد و قرمزی و ورم کوچک جای تزریق، بی‌قراری، کمی بدخوابی و تب خفیف معمولاً یک تا دو روز بیشتر نمی‌ماند. بعضی بچه‌ها یکی دو روز اشتهای کمتری به غذای کمکی دارند؛ شیر را ادامه دهید و غذا را به زور ندهید.

• بیشتر بغلش کنید و بیشتر شیر بدهید؛ نوزاد بی‌قرار با شیر و بغل آرام‌تر می‌شود.
• لباسش سبک باشد و اتاق خیلی گرم نباشد؛ زیاد پوشاندن تب را بالاتر می‌برد.
• اگر جای تزریق قرمز و دردناک است، یک پارچهٔ تمیز خنک و نم‌دار چند دقیقه رویش بگذارید. یخ مستقیم نگذارید و محل را محکم مالش ندهید.
• یک سفتی کوچک زیر پوست جای تزریق ممکن است چند هفته بماند و آرام‌آرام کوچک شود؛ این طبیعی است.
• داروی تب فقط وقتی کودک اذیت است و فقط با نظر پزشک یا داروخانه برای همان سن و وزن. آسپرین را هرگز به کودک ندهید.

تب در کودک بالای ۶ ماه: اگر کودک بیدار و هوشیار است، بازی می‌کند و خوب می‌نوشد، تب خفیف یکی دو روز بعد از واکسن را می‌شود در خانه مراقبت کرد. تبی که بیش از ۴۸ ساعت بماند، تب ۴۰ درجه یا بالاتر، یا تبی که با بی‌حالی، گریهٔ غیرعادی یا نخوردن همراه است، باید معاینه شود. جدول کامل تب بر حسب سن در راهنمای تب نوزاد و کودک آمده است.

اگر کودک هنوز ۶ ماهش کامل نشده، تب ۳۹ درجه یا بالاتر را همان روز به پزشک نشان دهید. در این ماه‌ها دندان هم ممکن است دربیاید؛ ولی تب بالا را به دندان یا واکسن نسبت ندهید و اگر ماند، علتش را از پزشک بپرسید.

همان روز پزشک: گریهٔ بی‌وقفهٔ بیش از ۳ ساعت، بی‌حالی، نخوردن یا پوشک خشک چند ساعته، و قرمزی و ورم جای تزریق که بعد از ۲ روز بزرگ‌تر یا داغ و چرکی می‌شود.

فوراً ۱۱۵ را بگیرید اگر: نفس کشیدنش سخت یا صدادار شده، لب و صورتش ورم کرده یا کهیر همه‌جای بدنش زده، تشنج کرده، بی‌حال است و به‌سختی بیدار می‌شود، رنگش کبود یا خیلی رنگ‌پریده است، یا لکه‌هایی روی پوست دارد که با فشار لیوان شیشه‌ای روی آن‌ها محو نمی‌شوند.

یک نشانهٔ نادر بعد از قطرهٔ روتاویروس: در هفتهٔ اول بعد از قطره، به‌خصوص نوبت اول، بسیار به‌ندرت روده در خودش جمع می‌شود و گیر می‌کند. اگر نوزاد دوره‌به‌دوره گریهٔ شدید و ناگهانی دارد و پاهایش را به شکم جمع می‌کند، پشت سر هم استفراغ می‌کند، شکمش باد کرده، یا در مدفوعش خون یا مخاط خونی می‌بینید، همان موقع به اورژانس بروید یا ۱۱۵ را بگیرید. این عارضه بسیار نادر است ولی اگر زود دیده شود، درمانش ساده‌تر است.

با سرماخوردگی می‌شود واکسن ۶ ماهگی زد؟

بله. آبریزش بینی، سرفهٔ سبک یا اسهال خفیف بدون تب مانع واکسن نیست و اثرش را کم نمی‌کند. اگر کودک تب دارد یا حالش واقعاً بد است، با پایگاه سلامت هماهنگ کنید که چند روز عقب بیفتد. اگر نوبت عقب افتاد، واکسیناسیون از همان نوبت ادامه می‌یابد و تکرار لازم نیست (نوبت عقب‌افتاده و واکسن با سرماخوردگی).

واکسن آنفلوآنزا هم برای ۶ ماهه لازم است؟

واکسن آنفلوآنزا جزو برنامهٔ کشوری نیست، ولی از ۶ ماهگی مجاز است و در پاییز و زمستان ارزش دارد. بار اول دو نوبت با دست‌کم ۴ هفته فاصله لازم است. اینکه امسال کجا پیدا می‌شود و برای کدام کودکان توصیه شده، در واکسن آنفلوآنزا برای کودک زیر ۳ سال آمده است.

بعد از این نوبت، تا یک‌سالگی واکسن دیگری در برنامهٔ کشوری نیست. نوبت قبلی واکسن ۴ ماهگی بود و نوبت بعدی واکسن یک‌سالگی است.

جدول همهٔ نوبت‌های واکسن، عوارض و کی به پزشک را در راهنمای واکسن رایم ببینید.