گریهٔ نوزاد: چرا گریه میکند، هر گریه چه میخواهد و چطور آرامش کنم؛ کی گریه نشانهٔ خطر است

نکات کلیدی
- گریه زبان نوزاد است: گرسنگی، خستگی، پوشک، دما، تحریک زیاد یا نیاز به بغل.
- گریهٔ طبیعی از حدود ۲ هفتگی بیشتر میشود، در ۶ تا ۸ هفتگی به اوج میرسد (تا ۲ تا ۳ ساعت در روز) و تا ۳ تا ۴ ماهگی بهتر میشود.
- آرام کردن: نیازهای ساده، بغل سینه به سینه، صدای ششش، حرکت ملایم، مکیدن، قنداق نازک، روی ران شما وقتی بیدار است؛ هر روش ۵ تا ۱۰ دقیقه.
- هرگز تکان ندهید. قطرهٔ ضد نفخ الکلی، تریاک، آرامبخش گیاهی، عسل (زیر ۱ سال) یا داروی کولیک بدون پزشک نه.
- گریهٔ جیغمانند یا ضعیف، تب زیر ۳ ماه، استفراغ سبز، خون در مدفوع، شُل شدن یا گریهای که ۲ ساعت آرام نمیشود: همان لحظه کمک بگیرید.
فهرست مطالب
پاسخ کوتاه: گریه زبان نوزاد است، نه نشانهٔ اینکه کار شما اشتباه است. بیشتر گریهها یعنی گرسنه است، پوشکش خیس است، سردش یا گرمش است، خسته است یا فقط بغل میخواهد. گریه از حدود ۲ هفتگی بیشتر میشود، در ۶ تا ۸ هفتگی به اوج میرسد و تا ۳ تا ۴ ماهگی بهتر میشود. اول نیازهای ساده را چک کنید، بعد یک روش آرامکردن را چند دقیقه ادامه دهید. هرگز نوزاد را تکان ندهید. گریهٔ جیغمانند یا ضعیف، تب زیر ۳ ماه، استفراغ سبز یا شُل شدن یعنی همان لحظه کمک بگیرید.
نوزاد چقدر گریه میکند و چه زمانی بهتر میشود؟
گریهٔ طبیعی از حدود ۲ هفتگی بیشتر میشود، در ۶ تا ۸ هفتگی به اوج میرسد (تا ۲ تا ۳ ساعت در روز) و تا ۳ تا ۴ ماهگی بهتر میشود. این گریه اغلب عصرها است، دلیل مشخصی ندارد، به آرام کردن جواب نمیدهد و چهرهٔ نوزاد دردمند به نظر میرسد. کولیک یعنی نوزاد سالم و سیر بیش از ۳ ساعت در روز، بیش از ۳ روز در هفته و بیش از ۳ هفته گریه کند.
پس اگر نوزاد ۵ هفتهای شما هر عصر دو ساعت بیقرار است، احتمالاً در همان الگوی طبیعی است. اگر بیش از ۳ ساعت در روز و چند روز در هفته گریه میکند، راهنمای کولیک نوزاد را بخوانید. بعضی روزها هم نوزاد یکباره مدام شیر میخواهد و بدخواب میشود؛ این ممکن است جهش رشد باشد.
هر گریه چه میخواهد؟
در هفتههای اول هیچکس نمیتواند همهٔ گریهها را از روی صدا بشناسد. ولی بعد از چند هفته الگوی نوزاد خودتان را یاد میگیرید. این نشانهها کمک میکند:
| احتمالاً | نشانهها | چه کنم |
|---|---|---|
| گرسنگی | قبل از گریه دست به دهان میبرد، سرش را به چپ و راست میچرخاند و دنبال سینه میگردد، لبهایش را میمکد. گریه کمکم بلند و ریتمیک میشود. | شیر بدهید. منتظر گریهٔ شدید نمانید؛ نوزادی که خیلی گریه کرده سختتر سینه میگیرد. |
| خستگی | خمیازه، خیره شدن به یک نقطه، مالیدن چشم، رو برگرداندن، نقنق که کمکم بلند میشود. | نور و صدا را کم کنید و او را بخوابانید. نوزاد ماه اول معمولاً بعد از ۴۵ تا ۶۰ دقیقه بیداری خسته میشود. |
| ناراحتی بدن | وسط شیر یا بعد از آن ناگهان گریه میکند، پا جمع میکند، کمر قوس میدهد. | باد گلویش را بگیرید، پوشکش را عوض کنید، لباس تنگ یا برچسب را بررسی کنید. |
| سرما یا گرما | دست و پای سرد کافی نیست؛ پشت گردن یا سینه را لمس کنید. عرق، سرخی و نفس تند یعنی گرمش است. | یک لایه اضافه یا کم کنید (لباس و دمای نوزاد). |
| تحریک زیاد | بعد از مهمانی، نور تند، تلویزیون یا دستبهدست شدن، عصرها بیشتر. | او را به اتاقی آرام ببرید، بغل کنید و کمتر حرف بزنید. |
| تنهایی و نیاز به بغل | در بغل آرام میشود و تا زمین میگذارید دوباره گریه میکند. | بغل کنید. بغل کردن نوزاد زیر ۶ ماه او را لوس نمیکند. |
قبل از هر چیز، اینها را هم یک بار نگاه کنید: مویی که دور انگشت دست، پا یا آلت پیچیده، سنجاق یا دکمهای که فرو رفته، و خراش روی چشم یا صورت. مکیدن دست و انگشت هم همیشه یعنی گرسنگی نیست؛ نوزاد با مکیدن خودش را آرام میکند (پستانک و مکیدن انگشت).
چطور آرامش کنم؟ قدم به قدم
- نیازهای ساده: شیر، پوشک، باد گلو، دما. اگر اینها درست است، سراغ قدم بعد بروید.
- بغل نزدیک: سینه به سینه، پوست به پوست اگر میشود، سرش زیر چانهٔ شما. ضربان قلب و بوی شما آرامش میکند.
- صدای «ششش»: نزدیک گوشش، کمی بلندتر از گریهاش، و بعد آرامتر. صدای یکنواخت پنکه یا نویز سفید با صدای کم هم کمک میکند.
- حرکت آرام و ریتمیک: راه رفتن، تاب دادن ملایم در بغل یا گهواره. ملایم و یکنواخت، نه تند و شدید.
- چیزی برای مکیدن: سینه، انگشت تمیز شما یا پستانک.
- قنداق نازک: با پارچهٔ نخی، رانها و لگن آزاد، فقط تا پیش از اولین غلت.
- روی شکم روی ران شما: وقتی بیدار است و شما کنارش هستید، او را روی رانهایتان بخوابانید و آرام پشتش را بمالید.
- هوای تازه یا حمام ولرم: گاهی تغییر جا کافی است.
هر روش را ۵ تا ۱۰ دقیقه فرصت بدهید. اگر هر ۳۰ ثانیه روش را عوض کنید، نوزاد خستهتر و بیقرارتر میشود. برای خواب، نوزاد زیر ۱ سال را همیشه به پشت و روی تشک سفت و صاف بخوابانید؛ در جای خوابش هیچ پتو، بالش، عروسک، محافظ دور تخت و بندی نباشد.
چه کارهایی کمک نمیکند یا خطرناک است؟
- هرگز نوزاد را تکان ندهید، نیندازید، نزنید، محکم زمین نگذارید و نکشید، حتی چند ثانیه. تکان دادن باعث خونریزی مغز و چشم میشود و میتواند به مرگ، نابینایی، فلج مغزی و تشنج بینجامد. این را به همهٔ مراقبان (پدربزرگ و مادربزرگ، پرستار، پدر) بگویید.
- قطرهٔ ضدنفخ الکلی، تریاک، آرامبخش گیاهی، عسل (زیر ۱ سال) یا داروی کولیک را بدون تجویز پزشک ندهید. آبقند، نبات و دمکرده هم برای نوزاد زیر ۶ ماه ممنوع است؛ تا ۶ ماهگی جز شیر مادر یا شیر خشک چیزی لازم نیست.
- نوزاد را برای گریه کردن روی شکم، روی مبل یا با بالش تنها نگذارید.
- عوض کردن شیر خشک یا پرهیز غذایی مادر بهتنهایی لازم نیست. فقط اگر پزشک به حساسیت شک کرد، با او تصمیم بگیرید.
وقتی خودم دیگر نمیکشم
شنیدن گریهٔ طولانی برای هر پدر و مادری سخت است و کلافه شدن طبیعی است. از قبل برنامه داشته باشید. اگر حس کردید کنترل را از دست میدهید، نوزاد را به پشت در تخت خودش بگذارید، از اتاق بیرون بروید و ۱۰ تا ۱۵ دقیقه نفس بکشید یا به کسی زنگ بزنید. چند دقیقه گریه در تخت امن به او آسیبی نمیزند. پیام «هرگز تکان نده» را به همهٔ مراقبان بدهید. برای «وقتی دیگر نمیکشم» از قبل برنامه داشته باشید. عصرها خانه را آرام و خلوت نگه دارید. زود کمک بخواهید. اگر هر روز غمگین یا بیامیدید، این مقاله دربارهٔ حال خود شما را بخوانید.
کی گریه نشانهٔ خطر است؟
گریهای که نشانهٔ خطر است و باید همان موقع کمک بگیرید: جیغمانند یا ضعیف است، با تب است (در زیر ۳ ماه هر تبی)، با استفراغ است (بهویژه سبز یا جهنده)، شیر را رد میکند، در مدفوع خون دارد، شکمش سفت و بادکرده است، کشالهٔ ران یا بیضهاش ورم کرده (فتق)، یک دست یا پایش تکان نمیخورد، بعد از افتادن است، ملاجش برجسته است، با لمس یا حرکت گریه میکند، بیش از ۲ ساعت با همهٔ کارها آرام نشده، یا نوزاد بعد از گریه غیرعادی ساکت و شُل میشود. مویی که دور انگشت پا و دست یا آلت پیچیده، خراش چشم و سنجاق باز را هم چک کنید.
فوراً ۱۱۵ یا اورژانس اگر: حین گریه نفسش قطع میشود یا کبود میشود، جواب نمیدهد یا شُل است، تشنج کرده، ملاجش برجسته است، استفراغ سبز یا خونی دارد، به آسیب شک دارید، زیر ۳ ماه است و تب دارد، یا تکان داده شده است (حتماً بگویید، چون درمان زودهنگام نجاتدهنده است).
همان روز به پزشک کودک اگر: بیش از ۲ ساعت آرام نشده، نشانههای خطر بالا را دارد، در مدفوعش خون است، وزن نمیگیرد، یا خودتان دیگر نمیکشید (غربالگری افسردگی پس از زایمان).
در خانه میماند: نوزاد سالمی که کولیک عصرگاهی معمول دارد، شیر میخورد، وزن میگیرد و ساعتهای آرام و راضی هم دارد.
اگر نوزاد زیر ۳ ماه است، هر تب ۳۸ یا بالاتر اورژانس است و باید همان ساعت به پزشک برسد. اول دارو ندهید و منتظر نمانید. جزئیات بیشتر در راهنمای تب بر حسب سن آمده است.
همهٔ کارهای ماههای اول نوزاد، از حمام و ناف تا زردی و گریه، و اینکه کی به پزشک بروید، در راهنمای مراقبت از نوزاد رایم کنار هم آمده است.
پرسشهای پرتکرار
نوزاد یک ماهه چقدر گریه کند طبیعی است؟
گریه از حدود ۲ هفتگی بیشتر میشود و در ۶ تا ۸ هفتگی به اوج میرسد، تا ۲ تا ۳ ساعت در روز، بیشتر عصرها. اگر نوزاد خوب شیر میخورد، وزن میگیرد و ساعتهای آرام هم دارد، این الگو طبیعی است.
چطور بفهمم نوزادم گرسنه است؟
نوزاد گرسنه قبل از گریه دست به دهان میبرد، سرش را میچرخاند و دنبال سینه میگردد. همان موقع شیر بدهید و منتظر گریهٔ شدید نمانید.
اگر زیاد بغلش کنم لوس میشود؟
نه. نوزاد زیر ۶ ماه با بغل لوس نمیشود. جواب دادن به گریه به او یاد میدهد که دنیا امن است.
قطرهٔ ضد نفخ یا آبقند برای گریه بدهم؟
نه. قطرهٔ ضد نفخ الکلی، تریاک، آرامبخش گیاهی، عسل (زیر ۱ سال) یا داروی کولیک را بدون تجویز پزشک ندهید. آبقند و نبات هم برای نوزاد زیر ۶ ماه ممنوع است.
گریهٔ نوزاد کی خطرناک است؟
اگر گریه جیغمانند یا ضعیف است، نوزاد زیر ۳ ماه تب دارد، استفراغ سبز دارد، در مدفوعش خون است، بعد از گریه شُل و ساکت میشود یا بیش از ۲ ساعت با هیچ کاری آرام نشده، همان لحظه کمک بگیرید.
دیگر طاقت ندارم؛ چه کنم؟
نوزاد را به پشت در تخت خودش بگذارید، از اتاق بیرون بروید و ۱۰ تا ۱۵ دقیقه نفس بکشید یا به کسی زنگ بزنید. هرگز نوزاد را تکان ندهید. اگر هر روز اینطور است، با پزشک یا مراقب سلامت حرف بزنید.




