حرکت کودک ۱۸ تا ۲۴ ماهه: دویدن، پله، بالا رفتن از مبل، توپ و ایمنی خانه
نکات کلیدی
- تا ۱۸ ماهگی بدون گرفتن جایی راه میرود و از مبل بالا و پایین میرود؛ تا ۲ سالگی میدود، به توپ لگد می‌زند و با گرفتن دست یا نرده از پله بالا میرود. پله به‌تنهایی حدود ۲۶ تا ۳۰ ماهگی. نارس با سن اصلاح‌شده تا ۲ سالگی.
- دویدن اولیه سفت و بی‌ترمز است و زمین خوردن روزانه طبیعی؛ دویدن روان تا ۳ سالگی کامل میشود.
- کمک: روزی دست‌کم ۳ ساعت حرکت آزاد؛ پله با هم، توپ بزرگ و نرم، «بدو تا درخت»، راه رفتن روی خط، کشیدن و هل دادن، پابرهنه در خانه و کفش نرم بیرون.
- ایمنی: حفاظ پله پیچ‌شده به دیوار، پنجره قفل و بدون پله‌ای زیر آن، کمد و تلویزیون پیچ‌شده، تخت کوتاه وقتی از نرده بالا میرود، دست در خیابان، صندلی ماشین، نزدیک آب چشم برنداشتن.
- پزشک: تا ۱۸ ماهگی راه نمی‌رود، تا ۲ سالگی نمیدود، یک پا را می‌کشد یا همیشه نوک‌پنجه است، راه رفتنش بدتر شده، یا خیلی بیشتر از هم‌سن‌ها زمین می‌خورد.
فهرست مطالب
کودک ۱۸ تا ۲۴ ماهه از راه رفتن به دویدن می‌رسد: تا ۱۸ ماهگی بیشتر کودکان بدون گرفتن جایی راه می‌روند و خودشان از مبل بالا و پایین می‌روند، و تا ۲ سالگی میدوند، به توپ لگد می‌زنند و با گرفتن دست شما یا نرده از چند پله بالا می‌روند. دویدن اولش سفت و با پاهای باز است و زمین خوردن طبیعی است. بهترین کمک شما بازی روی زمین و در پارک است، نه وسیله. و چون از همه جا بالا میرود، خانه باید برای یک کوهنورد کوچک امن شود: حفاظ پله، پنجرهٔ قفل، کمد و تلویزیون پیچ‌شده به دیوار. اگر تا ۱۸ ماهگی راه نمی‌رود یا تا ۲ سالگی نمیدود، با پزشک کودک در میان بگذارید.
در این شش ماه چه چیزی میآید؟
- تا ۱۸ ماهگی: بدون گرفتن جایی راه میرود، هرچند هنوز با پاهای باز و دست‌های بالا. خودش از مبل و صندلی بالا و پایین میرود. خم میشود چیزی را از زمین برمی‌دارد و دوباره بلند میشود بی‌آن‌که بیفتد. اسباب‌بازی چرخ‌دار را دنبال خودش می‌کشد. (اگر هنوز راه نمی‌رود)
- ۱۸ تا ۲۴ ماهگی: قدم‌ها تندتر و باریک‌تر میشود و کم‌کم به دویدن می‌رسد. به عقب راه میرود. روی چیزهای کوتاه مثل بالش و پلهٔ اول میرود. با گرفتن دست شما یا نرده، پله را یکی‌یکی بالا میرود و هر دو پا را روی هر پله می‌گذارد. به توپ لگد می‌زند، اولش بیشتر با راه رفتن توی توپ تا شوت واقعی.
- تا ۲ سالگی: میدود، هرچند سفت و بی‌ترمز؛ برای ایستادن ممکن است زمین بخورد یا به چیزی بگیرد. به توپ بزرگ لگد می‌زند بی‌آن‌که بیفتد. با گرفتن جایی از چند پله بالا میرود و پایین آمدن را نشسته یا عقب‌عقب امتحان میکند. توپ را از بالای سر پرت میکند.
بالا رفتن از پله به‌تنهایی، با گذاشتن هر دو پا روی هر پله، معمولاً حدود ۲۶ تا ۳۰ ماهگی میآید، و پریدن با دو پا هم در همان حدود؛ این‌ها را در پریدن و پله بدون کمک، ۲ تا ۳ سالگی نوشته‌ایم. دویدن روان، یعنی با حرکت مخالف دست و پا و توانایی ایستادن یکدفعه، تا ۳ سالگی کامل میشود. اگر کودک نارس به دنیا آمده، تا ۲ سالگی سن اصلاح‌شده را حساب کنید.
چطور کمکش کنم؟
کودک این سن معلم نمی‌خواهد، فرصت می‌خواهد: روزی دست‌کم سه ساعت حرکت آزاد پخش در طول روز، چه در خانه و چه بیرون، و نه بیش از یک ساعت پشت سر هم در کالسکه یا صندلی. چند بازی که همین مهارت‌ها را تمرین میکند:
- پله با هم: یک دستش در دست شما، دست دیگرش روی نرده یا دیوار. هر بار که از پله رد میشوید، به جای بغل کردن، بگذارید خودش بالا برود؛ پایین آمدن را نشسته یا عقب‌عقب یادش بدهید.
- توپ بزرگ و نرم: توپ را جلوی پایش روی زمین بگذارید و خودتان شوت بزنید؛ تقلید بهترین آموزش است. توپ بزرگ و سبک راحت‌تر است. بعدها غلتاندن توپ به هم و پرت کردن از بالای سر.
- «بدو تا درخت»: دویدن به سمت یک هدف و برگشتن، کنترل و ترمز را یاد می‌دهد. تعقیب و گریز آرام روی چمن یا موکت، نه روی آسفالت و سرامیک.
- بازی تعادل: راه رفتن روی خط باریک مثل درز موکت یا نوار چسب روی زمین، راه رفتن به عقب، بالا رفتن از بالش‌های روی هم و سطح شیب‌دار کم‌ارتفاع، وسایل بازی کوتاه پارک.
- کشیدن و هل دادن: اسباب‌بازی چرخ‌دار با بند، گاری هل‌دادنی سنگین، جعبهٔ پر از توپ. هم تعادل می‌سازد هم قدرت پا.
- پابرهنه در خانه: کف پا زمین را حس میکند و تعادل بهتر میشود. بیرون کفش نرم با کف خمشو و اندازهٔ درست کافی است؛ کفش طبی و مچدار لازم نیست. (کفش یا پابرهنه؟)
بازی‌های بیشتر برای سال‌های بعد را در بازی برای تقویت حرکات درشت گذاشته‌ایم.
زیاد زمین می‌خورد؛ طبیعی است؟
بله. کودکی که تازه میدود، ترمز ندارد و هنوز پاهایش را از زیر تنه هماهنگ نمیکند؛ روزی چند بار زمین خوردن در این سن عادی است و معمولاً فقط زانو و کف دست خراش می‌افتد. کاری که می‌کنید: زمین بازی را از اسباب‌بازی و لبهٔ تیز خالی کنید، گوشهٔ میز و مبل محافظ بزنید، و روی سرامیک و پارکت جوراب لیز نپوشد. اگر زمین خوردنش با سر به سطح سخت بود و بعدش بیهوش شد، چند بار استفراغ کرد، خواب‌آلود شد یا یک طرف بدنش را کمتر تکان داد، همان لحظه اورژانس. زمین خوردنی که نگران‌کننده است، زمین خوردنِ بیشتر از هم‌سن‌هاست که بعد از چند ماه بهتر نمی‌شود، یا راه رفتنی که از وقتی مطمئن شده بود دوباره بدتر شده؛ آن را به پزشک بگویید.
از همه جا بالا میرود؛ خانه را چطور امن کنم؟
بالا رفتن در این سن یک نیاز است، نه شیطنت؛ جلویش را نمی‌شود گرفت، فقط میشود جایش را امن کرد:
- پله: تا وقتی پله را مطمئن بالا و پایین نمی‌رود، بالا و پایین پله حفاظ بگذارید. حفاظ بالای پله باید به دیوار پیچ شود، نه فشاری، چون با فشار کودک کنده میشود و خودش با حفاظ پایین می‌افتد.
- پنجره و بالکن: پنجره قفل یا حفاظ داشته باشد و زیر آن هیچ چیزی نباشد که بشود از آن بالا رفت؛ توری پنجره وزن کودک را نگه نمی‌دارد. در بالکن بسته بماند.
- کمد، کتابخانه و تلویزیون: به دیوار پیچ شوند. کودک این سن از کشوهای باز مثل پله بالا میرود و کمد روی او می‌افتد. تلویزیون روی پایهٔ کوتاه یا میز، خطرناک‌ترین است.
- تخت: اگر از تخت نرده‌دار بالا میرود یا قدش از لبه گذشته، وقت تخت کوتاه یا تشک روی زمین است. پریدن روی تخت و مبل علت شایع شکستگی در این سن است.
- بیرون خانه: کودک این سن خطر را نمی‌فهمد و میدود. در خیابان و پارکینگ دستش را بگیرید، در ماشین همیشه در صندلی کودک، و نزدیک آب، حتی استخر بادی و تشت، یک لحظه هم چشم برندارید.
- بند و نخ: بند پرده و هر بند بلندتر از حدود ۲۰ سانت از دسترسش دور باشد؛ تخت کنار پنجره نباشد.
کی با پزشک کودک در میان بگذارم؟
- تا پایان ۱۸ ماهگی بدون گرفتن جایی راه نمی‌رود.
- تا پایان ۲ سالگی نمیدود، یا از مبل بالا نمی‌رود.
- یک پا را می‌کشد، همیشه روی نوک پنجه راه میرود، یا راه رفتنش یک‌طرفه است.
- راه رفتنش بعد از این‌که مطمئن شده بود دوباره بدتر شده، یا مهارتی را از دست داده است.
- خیلی بیشتر از هم‌سن‌هایش زمین می‌خورد و بعد از چند ماه بهتر نشده، یا زود خسته میشود و می‌خواهد بغل شود.
نشانه‌های هشدار همهٔ سن‌ها را در تأخیر حرکتی: کی نگران شوم گرد آورده‌ایم. مرحلهٔ بعد: پریدن با دو پا و پله بدون کمک.
جدول کامل رشد حرکتی نوزاد و کودک، ماه به ماه، را در راهنمای حرکت رایم ببینید.
پرسش‌های پرتکرار
بچه کی میدود؟
بیشتر کودکان تا ۲ سالگی میدوند، هرچند سفت، با پاهای باز و بدون ترمز. دویدن روان با حرکت مخالف دست و پا و ایستادن یکدفعه تا ۳ سالگی کامل میشود. اگر تا پایان ۲ سالگی نمیدود، به پزشک کودک بگویید.
بچه کی از پله بالا میرود؟
تا ۲ سالگی بیشتر کودکان با گرفتن دست شما یا نرده از چند پله بالا می‌روند و هر دو پا را روی هر پله می‌گذارند. بالا رفتن به‌تنهایی حدود ۲۶ تا ۳۰ ماهگی و با یک پا روی هر پله، مثل بزرگ‌ترها، حوالی ۳ سالگی میآید. پایین آمدن از بالا رفتن سخت‌تر است و دیرتر.
کودکم ۲۰ ماهه است و هنوز از پله فقط با گرفتن دست بالا میرود؛ عادی است؟
کاملاً. در ۲۰ ماهگی همین انتظار میرود. بالا رفتن بدون کمک معمولاً بعد از ۲ سالگی میآید. هر بار از پله رد میشوید به جای بغل، بگذارید با گرفتن دست شما خودش برود.
بچه‌ام موقع دویدن زیاد زمین می‌خورد؛ نگران شوم؟
در ۱۸ تا ۲۴ ماهگی روزی چند بار زمین خوردن طبیعی است، چون هنوز ترمز ندارد. زمین بازی را خلوت کنید، گوشه‌های تیز را محافظ بزنید و روی سرامیک جوراب لیز نپوشد. نگران‌کننده وقتی است که خیلی بیشتر از هم‌سن‌هایش می‌افتد و بعد از چند ماه بهتر نمی‌شود، یک پا را می‌کشد، یا راه رفتنش از قبل بدتر شده؛ این‌ها را به پزشک بگویید.
بچهٔ ۲۰ ماهه تعادل ندارد؛ چه تمرینی کنم؟
راه رفتن روی خط باریک مثل درز موکت یا نوار چسب روی زمین، راه رفتن به عقب، بالا رفتن از بالش‌های روی هم، کشیدن اسباب‌بازی چرخ‌دار با بند، هل دادن گاری سنگین، و پابرهنه در خانه. روزی دست‌کم سه ساعت حرکت آزاد و کالسکه و صندلی نه بیش از یک ساعت پشت سر هم. اگر بعد از چند ماه بهتر نشد، پزشک.
بازی توپ را از کجا شروع کنم؟
با توپ بزرگ، سبک و نرم روی موکت یا چمن. توپ را جلوی پایش بگذارید و خودتان شوت بزنید تا تقلید کند؛ اولش بیشتر توی توپ راه میرود تا شوت واقعی. بعد غلتاندن توپ به سمت هم و پرت کردن از بالای سر. گرفتن توپ دیرتر، حدود ۴ سالگی میآید.
حفاظ پله برای بچه لازم است؟
بله، تا وقتی پله را مطمئن بالا و پایین میرود، بالا و پایین پله حفاظ بگذارید. حفاظ بالای پله باید به دیوار پیچ شود، نه فشاری. در کنارش پنجرهها قفل یا حفاظ داشته باشد و کمد و تلویزیون به دیوار پیچ شود، چون کودک این سن از همه جا بالا میرود.
کودک برای دویدن کفش لازم دارد؟
نه. در خانه پابرهنه بهترین است چون کف پا زمین را حس میکند و تعادل بهتر میشود. بیرون کفش نرم با کف خمشو، جلوی پهن و اندازهٔ درست کافی است؛ کفش طبی، مچدار یا سفت لازم نیست و کمکی به راه رفتن نمیکند.
