خروسک کودک: سرفهٔ سگی و صدای خشن شب، در خانه چه کنم و کی فوراً ۱۱۵
نکات کلیدی
- خروسک: سرفهٔ سگی، گریهٔ خش‌دار و صدای خشن موقع دم، بیشتر شب‌ها و بعد از سرماخوردگی، در ۶ ماه تا ۳ سالگی.
- کودک را آرام و نشسته روی پایتان نگه دارید؛ گریه خروسک را بدتر می‌کند. شیر و مایعات کم‌کم و پی‌درپی.
- کتری و آب جوش برای بخور نه (سوختگی)، شربت سرفه و ضداحتقان زیر ۴ سال نه و ۴ تا ۶ سال فقط با پزشک، عسل زیر ۱ سال نه، داروی خواب‌آور نه.
- اگر در حالت آرام هم صدای خشن دارد، همان موقع پزشک ببیند؛ معمولاً یک نوبت دارو برای ورم راه هوایی میدهد.
- لب کبود، فرورفتن شدید سینه، خوابآلودگی، نتوانستن شیر خوردن یا حرف زدن، ریختن آب دهان و قورت ندادن: همین حالا ۱۱۵.
فهرست مطالب
پاسخ کوتاه: خروسک معمولاً در ۶ ماه تا ۳ سالگی و چند روز بعد از سرماخوردگی می‌آید: سرفهٔ سگی و خشن، گریهٔ خش‌دار، و صدای خشن موقع دم که شب‌ها بدتر میشود. بیشتر خروسکها خفیف‌اند و در ۲ تا ۳ روز آرام میشوند. کودک را آرام و نشسته روی پایتان نگه دارید، چون گریه خروسک را بدتر می‌کند. اگر در حالت آرام هم صدای خشن دارد، همان موقع پزشک باید ببیند. لب کبود، فرورفتن شدید سینه، خوابآلودگی، ریختن آب دهان و قورت ندادن یعنی همین حالا ۱۱۵.
خروسک چیست و چه صدایی دارد؟
خروسک (۶ ماه تا ۳ سال): سرفهٔ سگی دارد، گریه‌اش خش‌دار است، موقع دَم صدای خشن میدهد، شب‌ها بدتر میشود و معمولاً بعد از سرماخوردگی می‌آید. اگر صدای خشن فقط هنگام گریه باشد، خفیف است. علتش ویروسی است که حنجره و نای را ورم میدهد؛ چون راه هوایی کودک کوچک باریک است، کمی ورم صدای بلند و ترسناکی میسازد. بیشتر بچه‌ها تب خفیف و آبریزش بینی هم دارند.
صدای خشن موقع دم با «خس‌خس» فرق دارد: خس‌خس صدای سوت‌مانند موقع بازدم است و بیشتر در برونشیولیت و آسم شنیده میشود (برونشیولیت در نوزاد).
در خانه چه کنم؟
- کودک را نشسته و آرام روی پای خود نگه دارید. گریه خروسک را بدتر می‌کند، پس آرامش کنید.
- شیر و مایعات را کم‌کم و پی‌درپی بدهید؛ برای نوزاد زیر ۶ ماه فقط شیر مادر یا شیر خشک. برای بینی گرفتهٔ نوزاد قطرهٔ نمکی بریزید و با پوآر ملایم بکشید. برای تب و درد، قواعد سنی و مقدار دارو را از راهنمای تب بر حسب سن دنبال کنید.
- شب در اتاق او بخوابید یا نزدیکش باشید تا صدای نفسش را بشنوید؛ خروسک معمولاً نیمه‌شب بدتر میشود.
- لباس معمولی و اتاق نه گرم و نه سرد. اگر هوا خشک است، بخور سرد بیخطر است؛ ولی ثابت نشده که بخار یا حمام بخار خروسک را بهتر کند و نشاندن کودک کنار آب داغ خطر سوختگی دارد.
این‌ها را ندهید و نکنید: با کتری و آب جوش بخور ندهید، چون خطر سوختگی دارد و مؤثر هم نیست. شربت سرفه و ضداحتقان زیر ۴ سال ممنوع است و ۴ تا ۶ سال فقط با نظر پزشک. عسل زیر ۱ سال ندهید. داروی خواب‌آور ندهید. در خانه سیگار نکشید. کودکی را که به زحمت نفس میکشد نخوابانید. اگر آب دهانش می‌ریزد و صدای خشن دارد، در حلقش چیزی فرو نکنید.
پزشک چه می‌کند؟
پزشک تنفس کودک را نگاه می‌کند و اگر خروسک متوسط یا شدید است، معمولاً یک نوبت دارو برای کم کردن ورم راه هوایی میدهد که در چند ساعت اثر می‌کند. آنتیبیوتیک برای خروسک لازم نیست، چون ویروسی است. شربت سرفه هم کمکی نمی‌کند.
کی همان روز به پزشک بروم؟
- تند نفس میکشد، سینه‌اش کمی فرو می‌رود، کمتر از نصف شیر معمولش را می‌خورد، ۱۲ ساعت ادرار نکرده، خروسک دارد و در حالت آرام هم صدای خشن میدهد، خس‌خسش به اسپری جواب نمی‌دهد، بعد از روز سوم بدتر شده، یا نوزاد زیر ۳ ماه یا نارس است یا بیماری قلب و ریه دارد.
کی همین حالا ۱۱۵؟
- لبش کبود یا خاکستری است، نفسش قطع میشود، خرخر می‌کند، سینه‌اش شدید فرو می‌رود، خسته و خواب‌آلود است، نمی‌تواند شیر بخورد یا حرف بزند، در حالت آرام صدای خشن دارد که بدتر میشود، آب دهانش می‌ریزد و نمی‌تواند قورت دهد، نوزاد بیش از ۶۰ بار در دقیقه نفس میکشد، نوزاد زیر ۳ ماه است و تب ۳۸ یا بالاتر دارد، یا حس می‌کنید در زحمت است.
اگر کودک ناگهان، بدون سرماخوردگی قبلی، شروع به سرفه و خرخر کرده و ممکن است چیزی در دهانش بوده باشد، شاید چیزی در گلویش گیر کرده است؛ ۱۱۵ را بگیرید. اگر آب دهانش می‌ریزد و نمی‌تواند قورت دهد، او را نشسته نگه دارید، به گلویش دست نزنید و چیزی برای خوردن ندهید.
کی خوب میشود و دوباره می‌آید؟
سرفهٔ سگی دارد اما در حالت آرام صدای خشن ندارد، شیر را خوب می‌خورد و رنگ و تعداد تنفسش طبیعی است. شب‌ها با دقت زیر نظرش بگیرید. بیشتر بچه‌ها در ۲ تا ۳ روز بهتر میشوند، ولی سرفه ممکن است تا یک هفته بماند. بعضی بچه‌ها چند بار در کودکی خروسک می‌گیرند و معمولاً بعد از ۳ تا ۴ سالگی که راه هوایی پهن‌تر شد، دیگر نمی‌گیرند. کودک وقتی تب ندارد و راحت نفس میکشد، میتواند به مهد برگردد.
پیشگیری
کودک را از دود سیگار دور نگه دارید. شیر مادر بدهید. واکسن‌ها را سر وقت بزنید. دست‌ها را بشویید. نوزاد را از افراد سرماخورده دور نگه دارید. مراقبت از خود سرماخوردگی در راهنمای سرماخوردگی کودک آمده است.
فهرست کامل بیماری‌های شایع کودک و اینکه کی به پزشک و کی فوری به ۱۱۵ زنگ بزنید، در راهنمای تب و بیماری رایم آمده است.
پرسش‌های پرتکرار
بچه‌ام نیمه‌شب سرفهٔ سگی می‌کند؛ چه کنم؟
او را بیدار و آرام روی پایتان نشسته نگه دارید و آرامش کنید. اگر در حالت آرام صدای خشن ندارد و رنگش طبیعی است، در خانه مراقبت کنید؛ اگر در حالت آرام هم صدای خشن دارد، همان موقع پزشک ببیند.
خروسک چند روز طول میکشد؟
بیشتر خروسکها در ۲ تا ۳ روز آرام میشوند، ولی سرفه ممکن است تا یک هفته بماند. معمولاً شب اول و دوم بدترین است.
بخور برای خروسک خوب است؟
بخور سرد بیخطر است ولی ثابت نشده که خروسک را بهتر کند. با کتری و آب جوش هرگز بخور ندهید؛ خطر سوختگی دارد.
برای خروسک شربت سرفه یا آنتیبیوتیک بدهم؟
نه. خروسک ویروسی است و آنتیبیوتیک اثر ندارد؛ شربت سرفه و ضداحتقان هم زیر ۴ سال ممنوع و ۴ تا ۶ سال فقط با نظر پزشک است. اگر لازم باشد، پزشک یک نوبت دارو برای کم کردن ورم راه هوایی میدهد.
کی خروسک اورژانسی است؟
لب کبود یا خاکستری، فرورفتن شدید سینه، خوابآلودگی، صدای خشنی که در حالت آرام بدتر میشود، نتوانستن شیر خوردن یا حرف زدن، یا ریختن آب دهان و قورت ندادن: همین حالا ۱۱۵.
خروسک مسری است؟
ویروسی که خروسک میسازد مسری است و در بچههای دیگر معمولاً فقط سرماخوردگی میدهد. وقتی تب ندارد و راحت نفس میکشد، میتواند به مهد برگردد.
