گلودرد کودک: ویروسی یا چرکی؟ کی آزمایش و آنتیبیوتیک لازم است، در خانه چه کنم و کی فوری ۱۱۵
نکات کلیدی
- بیشتر گلودردهای زیر ۴ سال ویروسی‌اند، با آبریزش و سرفه، و در ۳ تا ۷ روز بدون آنتیبیوتیک خوب می‌شوند.
- گلودرد چرکی بیشتر ۳ سال به بالاست: تب، گلودرد ناگهانی، غدد ورمکرده، بدون سرفه. لکهٔ سفید روی لوزه چیزی را ثابت نمی‌کند؛ فقط آزمایش.
- مایعات و غذای نرم و خنک؛ عسل فقط بالای ۱ سال؛ قرص مکیدنی و آبنبات سفت زیر ۴ سال نه (خطر خفگی).
- اگر آنتیبیوتیک لازم شد، تا آخر بدهید؛ ۲۴ ساعت بعد از شروع و بدون تب، دیگر مسری نیست.
- آب دهان ریختن چون نمیتواند قورت دهد، نفس صدادار و سخت، یا باز نکردن دهان: همین حالا ۱۱۵.
فهرست مطالب
پاسخ کوتاه: بیشتر گلودردهای بچه‌های زیر ۴ سال ویروسی‌اند، همراه آبریزش و سرفه می‌آیند و در ۳ تا ۷ روز بدون آنتیبیوتیک خوب می‌شوند. گلودرد چرکی (استرپتوکوکی) زیر ۳ سال کم است و بیشتر در ۳ سال به بالا دیده می‌شود: تب، گلودرد ناگهانی بدون سرفه و آبریزش، غدد ورم‌کردهٔ گردن، گاهی دل‌درد و استفراغ. فرقشان را فقط پزشک با معاینه و آزمایش گلو می‌گذارد، نه رنگ گلو یا لکه‌های سفید. اگر کودک آب دهانش را نمیتواند قورت دهد، نفسش صدادار و سخت است یا نمیتواند دهانش را باز کند، همین حالا ۱۱۵.
ویروسی یا چرکی؟
| گلودرد ویروسی | گلودرد چرکی (استرپتوکوکی) | |
|---|---|---|
| سن شایع | همهٔ سنین، به‌خصوص زیر ۳ سال | بیشتر ۳ سال به بالا؛ زیر ۳ سال کم |
| همراهش | آبریزش، عطسه، سرفه، صدای گرفته، گاهی زخم دهان | تب، گلودرد ناگهانی، غدد ورمکرده و دردناک گردن، سردرد، دل‌درد یا استفراغ؛ معمولاً بدون سرفه و آبریزش |
| پوست | گاهی دانهٔ ویروسی | گاهی پوست سرخ و زبر مثل سمباده (مخملک) |
| چه کار | مراقبت در خانه؛ آنتیبیوتیک کمکی نمی‌کند | پزشک باید ببیند و آزمایش بدهد؛ اگر چرکی بود، آنتیبیوتیک کامل |
لکه‌های سفید یا چرک روی لوزه‌ها هم در گلودرد ویروسی و هم در چرکی دیده می‌شود. با نگاه کردن نمیشود فهمید. اگر به گلودرد چرکی شک دارید، پزشک تصمیم می‌گیرد.
در خانه چه کنم؟
- مایعات زیاد: شیر مادر یا شیر خشک برای شیرخوار؛ آب، شیر، سوپ ولرم و نوشیدنی‌های خنک برای بزرگ‌ترها. غذای نرم و خنک مثل ماست و فرنی راحت‌تر پایین می‌رود.
- عسل فقط بالای ۱ سال: یک قاشق چایخوری عسل خالص یا در آب ولرم برای کودک بالای ۱ سال گلو را آرام میکند. زیر ۱ سال عسل هرگز، حتی پخته یا در غذا، چون خطر بوتولیسم دارد.
- داروی تب‌بر و مسکن فقط برای راحتی، با مقداری که داروساز یا پزشک برای وزن فعلی کودک می‌گوید. آسپرین هرگز.
- هوای اتاق را با بخور سرد کمی مرطوب کنید؛ بخور داغ و کتری جوش کنار تخت خطر سوختگی دارد.
- قرص مکیدنی، آبنبات سفت و اسپری گلو برای زیر ۴ سال نه: قرص و آبنبات سفت خطر خفگی دارد و اسپری‌ها برای این سن تأیید نشده‌اند.
- غرغره برای زیر ۴ سال کاربرد ندارد چون هنوز بلد نیست و ممکن است آب را قورت دهد.
اگر پزشک آنتیبیوتیک داد
اگر آزمایش گلودرد چرکی را نشان داد، آنتیبیوتیک را تا آخرین روزی که پزشک گفته بدهید، حتی اگر کودک بعد از دو روز خوب شد. نیمه‌کاره گذاشتن آن خطر عارضه‌های قلب و کلیه و برگشت بیماری را بالا می‌برد. کودک ۲۴ ساعت بعد از شروع آنتیبیوتیک، اگر تب ندارد، دیگر مسری نیست و می‌تواند به مهد برگردد. آنتیبیوتیک مانده از دفعهٔ قبل یا داروی خواهر و برادر را خودتان شروع نکنید.
کی همان روز به پزشک بروم؟
- گلودرد و تب بدون سرفه و آبریزش در کودک ۳ سال به بالا، به‌خصوص با غدد ورم‌کردهٔ گردن.
- پوست سرخ و زبر مثل سمباده یا زبان قرمز توت‌فرنگی‌مانند.
- گلودرد بیش از ۴ روز یا تب بیش از ۳ روز.
- کم می‌نوشد، کمتر از ۴ پوشک خیس در روز دارد یا ۶ تا ۸ ساعت ادرار نکرده.
- درد یک طرف گلو خیلی بیشتر است یا گوشش هم درد میکند.
- کسی در خانه یا مهد گلودرد چرکی ثابت‌شده داشته و کودک تب و گلودرد گرفته است.
کی همین حالا ۱۱۵؟
- آب دهانش می‌ریزد چون نمیتواند قورت دهد، یا هیچ مایعی پایین نمی‌رود.
- موقع نفس کشیدن صدای خشن یا خرخر دارد، نفسش سخت است، یا برای نفس کشیدن جلو خم می‌نشیند و سرش را بالا می‌گیرد.
- نمیتواند دهانش را کامل باز کند یا گردنش را تکان دهد، یا یک طرف گردن ورم بزرگ و دردناک دارد.
- لبش کبود یا خاکستری است، نفسش قطع می‌شود، خرخر میکند، سینه‌اش شدید فرو می‌رود، خسته و خواب‌آلود است، نمیتواند شیر بخورد یا حرف بزند، در حالت آرام صدای خشن دارد که بدتر می‌شود، آب دهانش می‌ریزد و نمیتواند قورت دهد، نوزاد بیش از ۶۰ بار در دقیقه نفس می‌کشد، نوزاد زیر ۳ ماه است و تب ۳۸ یا بالاتر دارد، یا حس می‌کنید در زحمت است.
- بسیار بی‌حال است یا بیدار نمی‌ماند.
اگر سرفهٔ سگی و صدای خشن شبانه دارد، احتمالاً خروسک است: راهنمای خروسک. اگر گلودرد با زخم‌های دهان و دانهٔ کف دست و پا آمده، دست، پا و دهان را ببینید. برای سرماخوردگی معمولی، راهنمای سرماخوردگی کودک.
فهرست کامل بیماری‌های شایع کودک و اینکه کی به پزشک و کی فوری به ۱۱۵ زنگ بزنید، در راهنمای تب و بیماری رایم آمده است.
پرسش‌های پرتکرار
از کجا بفهمم گلودرد بچهام چرکی است؟
با نگاه نمیشود فهمید؛ حتی لکهٔ سفید روی لوزه در گلودرد ویروسی هم هست. تب، گلودرد ناگهانی بدون سرفه و غدد ورمکرده در کودک ۳ سال به بالا یعنی پزشک ببیند و آزمایش بدهد.
گلودرد بچه آنتیبیوتیک میخواهد؟
بیشتر وقتها نه، چون ویروسی است. فقط اگر آزمایش گلودرد چرکی را نشان داد، پزشک آنتیبیوتیک میدهد و باید تا آخر داده شود.
برای گلودرد بچه عسل خوب است؟
برای کودک بالای ۱ سال، یک قاشق چایخوری عسل گلو را آرام میکند. زیر ۱ سال عسل هرگز، حتی پخته.
قرص مکیدنی گلو به بچه بدهم؟
زیر ۴ سال نه؛ قرص مکیدنی و آبنبات سفت خطر خفگی دارد. مایعات خنک و غذای نرم بدهید.
بچه بهخاطر گلودرد غذا نمیخورد؛ نگران باشم؟
کمغذایی چند روزه اشکال ندارد، نوشیدن مهم است. اگر کمتر از ۴ پوشک خیس دارد یا ۶ تا ۸ ساعت ادرار نکرده، همان روز پزشک.
کی گلودرد اورژانسی است؟
اگر آب دهانش را نمیتواند قورت دهد، نفسش صدادار و سخت است یا نمیتواند دهانش را باز کند، همین حالا ۱۱۵.
