عفونت ادراری در شیرخوار و کودک: وقتی تنها نشانه تب است، کی آزمایش ادرار لازم است و کی به پزشک
نکات کلیدی
- زیر ۲ سال، عفونت ادراری اغلب فقط تب بیعلت است، گاهی با استفراغ، بیقراری یا ادرار بدبو.
- بچه‌های بزرگ‌تر: سوزش یا گریه موقع ادرار، تکرار ادرار، خیس کردن دوباره بعد از پوشک گرفتن، دل‌درد.
- تب بیعلت بیش از ۲۴ ساعت زیر ۲ سال، سوزش یا خون در ادرار: همان روز پزشک؛ تب زیر ۳ ماه همان ساعت.
- آزمایش ادرار با نمونهٔ تمیز، نه از پوشک؛ آنتیبیوتیک تا آخر، چون عفونت رهاشده ممکن است به کلیه برسد.
- پوشک زود عوض شود، دختر از جلو به عقب تمیز شود و یبوست درمان شود.
پاسخ کوتاه: در شیرخوار و کودک زیر ۲ سال، عفونت ادراری اغلب فقط با تب خودش را نشان می‌دهد، بدون سرفه و آبریزش و بدون علامت دیگر؛ گاهی هم با بیقراری، استفراغ، بد شیر خوردن یا ادرار بدبو. برای همین تب بیعلت در این سن باید معاینه شود و پزشک ممکن است آزمایش ادرار بخواهد. بچه‌های بزرگ‌تر از سوزش ادرار، تکرار ادرار، خیس کردن دوباره بعد از پوشک گرفتن یا دل‌درد می‌گویند. عفونت ادراری با آنتیبیوتیک درمان میشود و نباید بدون پزشک رها شود، چون ممکن است به کلیه برسد.
نشانه‌ها بر حسب سن
| سن | چه می‌بینید |
|---|---|
| زیر ۳ ماه | تب، یا گاهی بدون تب: بد شیر خوردن، استفراغ، بی‌حالی، زردی طول‌کشیده. هر تب زیر ۳ ماه همان ساعت پزشک است. |
| ۳ ماه تا ۲ سال | تب بیعلت، بیقراری، استفراغ یا اسهال، کم‌اشتهایی، وزن نگرفتن، ادرار بدبو یا کدر. |
| ۲ تا ۴ سال | سوزش یا گریه موقع ادرار، تکرار ادرار، خیس کردن دوباره بعد از پوشک گرفتن، دل‌درد یا درد زیر شکم، تب، ادرار بدبو یا خونی. |
کی همان روز به پزشک بروم؟
- شیرخوار یا کودک زیر ۲ سال که بیش از ۲۴ ساعت تب دارد و علت تب معلوم نیست (طبق قاعدهٔ راهنمای تب بر حسب سن).
- کودک از سوزش ادرار میگوید، موقع ادرار گریه می‌کند یا ادرارش خونی است.
- کودکی که قبلاً عفونت ادراری داشته و دوباره تب کرده است.
- بعد از ۴۸ ساعت آنتیبیوتیک هنوز تب دارد یا حالش بهتر نشده.
کی همین حالا ۱۱۵؟
- نوزاد زیر ۳ ماه تب دارد.
- روی پوستش لکه‌های قرمز یا بنفش است که با فشار لیوان شیشه‌ای محو نمی‌شود.
- شُل است، بیدار نمی‌شود یا بیدار نمی‌ماند، یا گریه‌اش ضعیف یا جیغ‌مانند شده است.
- با هر نفس خرخر می‌کند، بیش از ۶۰ بار در دقیقه نفس می‌کشد، سینه‌اش با هر نفس شدید فرو می‌رود، یا لبش کبود یا پوستش خاکستری و لکه‌لکه است.
- ملاج (نرمی سر) برجسته شده، گردنش سفت است، یا تشنج کرده است.
کودکی که تب و استفراغ دارد و هیچ مایعی را نگه نمی‌دارد، یا نشانهٔ کم‌آبی شدید دارد، هم باید فوراً دیده شود (نشانه‌های کم‌آبی).
آزمایش ادرار و درمان
- پزشک برای تشخیص آزمایش ادرار و کشت ادرار می‌خواهد. در شیرخوار، نمونه را باید به روش تمیزی که درمانگاه میگوید گرفت؛ ادرار داخل پوشک برای آزمایش مناسب نیست.
- آنتیبیوتیک را تا آخرین روزی که پزشک گفته بدهید، حتی اگر تب زود قطع شد. شیرخوار کوچک یا کودکی که حالش بد است ممکن است برای درمان تزریقی بستری شود.
- بعد از اولین عفونت ادراری همراه تب، پزشک ممکن است سونوگرافی کلیه بخواهد تا مطمئن شود ساختار کلیه و مثانه طبیعی است.
- آنتیبیوتیک مانده از قبل یا داروی گیاهی به‌جای درمان پزشک نه.
پیشگیری
- پوشک را زود به زود عوض کنید و دختر را از جلو به عقب تمیز کنید.
- یبوست خطر عفونت ادراری را بیشتر می‌کند؛ مایعات کافی و درمان یبوست کمک می‌کند (یبوست نوزاد و کودک).
- در دوران پوشک گرفتن، کودک را تشویق کنید ادرار را نگه ندارد و کامل تخلیه کند.
- حمام کف و صابون معطر در وان برای دختر بچه‌ها می‌تواند سوزش بدهد؛ شستن ساده با آب کافی است.
فهرست کامل بیماری‌های شایع کودک و اینکه کی به پزشک و کی فوری به ۱۱۵ زنگ بزنید، در راهنمای تب و بیماری رایم آمده است.
پرسش‌های پرتکرار
عفونت ادراری در نوزاد چه نشانهای دارد؟
اغلب فقط تب بیعلت؛ گاهی بد شیر خوردن، استفراغ، بیقراری یا ادرار بدبو. زیر ۳ ماه هر تب همان ساعت پزشک است.
بچهام تب دارد ولی سرما نخورده؛ ممکن است عفونت ادراری باشد؟
بله، در زیر ۲ سال یکی از علتهای شایع تب بیعلت است. اگر تب بیش از ۲۴ ساعت مانده، پزشک ببیند و شاید آزمایش ادرار بخواهد.
آزمایش ادرار نوزاد را از پوشک بگیرم؟
نه؛ ادرار پوشک آلوده میشود. روش نمونهگیری تمیز را درمانگاه یا پزشک میگوید.
عفونت ادراری بچه خطرناک است؟
با درمان کامل معمولاً خوب میشود. اگر درمان نشود یا نیمهکاره بماند، ممکن است به کلیه برسد؛ برای همین آنتیبیوتیک را تا آخر بدهید.
چطور از عفونت ادراری پیشگیری کنم؟
پوشک را زود عوض کنید، دختر را از جلو به عقب تمیز کنید، مایعات کافی بدهید و یبوست را درمان کنید.
