آیا واکسن اوتیسم میآورد؟ ترسهای رایج دربارهٔ واکسن کودک و جواب ساده و علمی هر کدام

نکات کلیدی
- واکسن اوتیسم نمیآورد؛ پژوهشهای بزرگ روی میلیونها کودک ارتباطی پیدا نکردهاند و مقالهٔ ۱۹۹۸ که این ترس را ساخت پس گرفته شد.
- نشانههای اوتیسم معمولاً ۱۲ تا ۲۴ ماهگی دیده میشوند، همسن واکسن یکسالگی؛ همزمانی یعنی علت نیست.
- چند واکسن در یک روز برای دستگاه ایمنی نوزاد کار کوچکی است و نه اثر را کم میکند نه عارضهٔ جدی بیشتری میآورد.
- شیر مادر و واکسن کنار هم بهترین محافظتاند؛ شیر مادر جای واکسن را نمیگیرد.
- عقب انداختن واکسن کودک را در ماههای پرخطر بیدفاع میگذارد؛ نوبت عقبافتاده از همانجا ادامه مییابد.
فهرست مطالب
- آیا واکسن، بهخصوص واکسن یکسالگی، باعث اوتیسم میشود؟
- چند واکسن در یک روز برای بدن کوچک نوزاد زیاد نیست؟
- شیر مادر میخورد؛ باز هم واکسن لازم است؟
- بهتر نیست بچه خودش بیماری را بگیرد تا ایمنی طبیعی پیدا کند؟
- جیوه و آلومینیوم داخل واکسن خطرناک نیست؟
- این بیماریها که دیگر نیستند؛ چرا واکسن بزنیم؟
- عوارض جدی واکسن چقدر شایع است؟
- اگر واکسن را چند ماه دیرتر بزنیم، وقتی بچه قویتر شده، بهتر نیست؟
- پس چه کنم؟
پاسخ کوتاه: نه، واکسن اوتیسم نمیآورد. پژوهشهای بزرگ روی میلیونها کودک، در کشورهای مختلف و در طول بیش از بیست سال، هیچ ارتباطی بین واکسنها و اوتیسم پیدا نکردهاند. ترسهای رایج دیگر دربارهٔ واکسن هم جواب روشنی دارند و در این مقاله یکییکی و ساده توضیح داده شدهاند. اگر هنوز نگرانی دارید، آن را با پزشک کودک یا کارکنان پایگاه سلامت در میان بگذارید، ولی نوبت واکسن را بهخاطر آن عقب نیندازید.
آیا واکسن، بهخصوص واکسن یکسالگی، باعث اوتیسم میشود؟
نه. این ترس از یک مقالهٔ کوچک در سال ۱۹۹۸ شروع شد که فقط دوازده کودک را بررسی کرده بود. بعدها معلوم شد دادههایش دستکاری شده بود؛ مجلهای که آن را چاپ کرده بود مقاله را پس گرفت و نویسندهاش اجازهٔ طبابت را از دست داد. پس از آن، پژوهشهای بسیار بزرگتری انجام شد. برای نمونه، در دانمارک بیش از ۶۵۰ هزار کودک ده سال پیگیری شدند و اوتیسم در کودکانی که واکسن سرخک، سرخجه و اوریون زده بودند، بیشتر از کودکانی که نزده بودند نبود؛ حتی در خواهر و برادر کودکان مبتلا به اوتیسم.
پس چرا بعضی پدر و مادرها حس میکنند اوتیسم بعد از واکسن شروع شد؟ چون اولین نشانههای اوتیسم، مثل کم شدن نگاه چشمی، جواب ندادن به اسم و حرف نزدن، معمولاً بین ۱۲ تا ۲۴ ماهگی دیده میشوند؛ درست همان سنی که واکسن یکسالگی و ۱۸ ماهگی زده میشود. همزمانی دو اتفاق یعنی یکی علت دیگری نیست. نشانههای اوتیسم در کودکانی که واکسن نزدهاند هم در همین سن پیدا میشود. اگر نگران رفتار یا گفتار کودکتان هستید، نشانههای اوتیسم در کودک زیر دو سال را بخوانید و با پزشک صحبت کنید؛ تشخیص زودتر کمک بیشتری میکند.
چند واکسن در یک روز برای بدن کوچک نوزاد زیاد نیست؟
نه. بدن نوزاد از همان روز تولد هر روز با هزاران میکروب در شیر، روی پوست، در دهان و روی اسباببازیها روبهرو میشود و با همهٔ آنها کنار میآید. چند واکسن یک نوبت در برابر این حجم، کار بسیار کوچکی برای دستگاه ایمنی است. واکسن پنجگانه هم به همین دلیل پنج واکسن را در یک تزریق جمع کرده تا نوزاد آمپول کمتری بخورد. پژوهشها نشان دادهاند زدن چند واکسن در یک روز نه اثر واکسنها را کم میکند و نه عارضهٔ جدی بیشتری میآورد. جدا کردن نوبتها فقط یعنی رفتوآمد بیشتر، گریهٔ بیشتر و روزهای بیشتری که کودک بیدفاع است.
شیر مادر میخورد؛ باز هم واکسن لازم است؟
بله. شیر مادر بهترین غذا برای نوزاد است و بخشی از پادتنهای مادر را به او میرساند، ولی این محافظت ناقص و کوتاه است و جلوی بیماریهایی مثل سیاهسرفه، سرخک، کزاز یا فلج اطفال را نمیگیرد. شیر مادر و واکسن کنار هم بهترین محافظت را میدهند. یک فایدهٔ کوچک هم دارد: شیر دادن هنگام تزریق و بلافاصله بعد از آن، درد را برای نوزاد کمتر میکند.
بهتر نیست بچه خودش بیماری را بگیرد تا ایمنی طبیعی پیدا کند؟
نه. ایمنیای که با بیمار شدن به دست میآید، بهای سنگینی دارد. سرخک میتواند ذاتالریه، عفونت مغز و حتی مرگ بیاورد. سیاهسرفه در نوزادان زیر ۶ ماه، نفس را بند میآورد و یکی از علتهای بستری در بیمارستان است. کزاز درمان قطعی ندارد. واکسن همان ایمنی را بدون گذراندن این خطرها میدهد. بعضی از واکسنها، مثل کزاز، حتی ایمنی بهتری از خود بیماری میدهند.
جیوه و آلومینیوم داخل واکسن خطرناک نیست؟
مقدار این مواد در واکسن بسیار کم است. آلومینیوم به بعضی واکسنها اضافه میشود تا بدن بهتر جواب بدهد. مقدار آن در همهٔ واکسنهای شش ماه اول، از آلومینیومی که نوزاد در همین مدت از راه شیر مادر یا شیر خشک میگیرد کمتر است، و کلیهها آن را دفع میکنند. نگهدارندهٔ حاوی جیوه فقط در بعضی ویالهای چنددوزی هست، از نوعی است که زود از بدن بیرون میرود، و پژوهشها هیچ آسیبی از آن به رشد یا رفتار کودکان نشان ندادهاند.
این بیماریها که دیگر نیستند؛ چرا واکسن بزنیم؟
این بیماریها کم شدهاند چون بیشتر بچهها واکسن زدهاند. هر جا واکسیناسیون کم شده، بیماری برگشته است. سرخک در سالهای اخیر در بسیاری از کشورها دوباره همهگیر شده، و فلج اطفال هنوز در دو کشور همسایهٔ ما وجود دارد. وقتی بیشتر کودکان یک محله واکسن زده باشند، میکروب راهی برای پخش شدن پیدا نمیکند و از نوزادانی که هنوز سنشان به واکسن نرسیده و کودکانی که بیماری خاص دارند و نمیتوانند واکسن بزنند هم محافظت میشود.
عوارض جدی واکسن چقدر شایع است؟
بیشتر عوارض خفیف و کوتاهاند: درد و قرمزی و سفتی جای تزریق، تب خفیف و بیقراری یکی دو روز. واکنش حساسیتی شدید بسیار نادر است و معمولاً در چند دقیقهٔ اول بعد از تزریق پیدا میشود؛ به همین دلیل از شما میخواهند بعد از واکسن کمی در پایگاه سلامت بمانید تا کارکنان اگر لازم شد فوراً کمک کنند. خطر خود بیماریها برای کودک بسیار بیشتر از خطر واکسن است. اینکه بعد از هر نوبت چه چیزی طبیعی است و کی باید به پزشک یا ۱۱۵ زنگ بزنید، در عوارض و تب بعد از واکسن آمده است.
اگر واکسن را چند ماه دیرتر بزنیم، وقتی بچه قویتر شده، بهتر نیست؟
نه. زمان هر نوبت درست برای سنی تعیین شده که کودک بیشتر از همه در خطر آن بیماری است و بدنش هم به واکسن خوب جواب میدهد. عقب انداختن یعنی کودک در همان ماههای پرخطر بیدفاع میماند. اگر نوبتی به هر دلیل عقب افتاده، نگران نباشید: واکسیناسیون از همان نوبت ادامه مییابد و تکرار لازم نیست. جزئیاتش در نوبت عقبافتاده، سرماخوردگی و نوزاد نارس آمده است.
پس چه کنم؟
- واکسنها را طبق برنامهٔ کشوری و سر وقت در پایگاه سلامت یا مرکز بهداشت بزنید؛ رایگان است.
- سؤالهایتان را بنویسید و همان روز واکسن از کارکنان یا پزشک بپرسید؛ پرسیدن عیب نیست.
- اطلاعات را از منبع معتبر بگیرید، نه از پیامهای دستبهدستشده در شبکههای اجتماعی که منبع ندارند.
- کارت واکسن را نگه دارید و هر نوبت را در آن ببینید.
جدول همهٔ نوبتهای واکسن، عوارض و کی به پزشک را در راهنمای واکسن رایم ببینید.
پرسشهای پرتکرار
واکسن باعث اوتیسم میشود؟
نه. پژوهشهای بزرگ روی میلیونها کودک هیچ ارتباطی بین واکسن و اوتیسم پیدا نکردهاند. مقالهٔ سال ۱۹۹۸ که این ترس را ساخت، دادههای دستکاریشده داشت و پس گرفته شد.
واکسن یکسالگی (سرخک، سرخجه، اوریون) خطرناک است؟
نه. این واکسن بارها از این نظر بررسی شده و ایمن است. تب و دانههای خفیف ۷ تا ۱۲ روز بعد از آن طبیعی است و خودش خوب میشود.
چرا بعضی بچهها بعد از واکسن اوتیسم میگیرند؟
نمیگیرند؛ نشانههای اوتیسم معمولاً بین ۱۲ تا ۲۴ ماهگی دیده میشود، همان سن واکسن یکسالگی و ۱۸ ماهگی. در کودکانی که واکسن نزدهاند هم همین سن پیدا میشود.
زدن چند واکسن در یک روز ضرر دارد؟
نه. دستگاه ایمنی نوزاد هر روز با هزاران میکروب کنار میآید. چند واکسن با هم اثر را کم نمیکند و عارضهٔ جدی بیشتری نمیآورد؛ جدا کردنشان فقط روزهای بیدفاع را بیشتر میکند.
بچهام شیر مادر میخورد؛ واکسن لازم است؟
بله. شیر مادر محافظت کوتاه و ناقص میدهد و جلوی سیاهسرفه، سرخک، کزاز و فلج اطفال را نمیگیرد. شیر دادن هنگام تزریق درد را کم میکند.
جیوه و آلومینیوم واکسن خطر دارد؟
مقدارشان بسیار کم است. آلومینیوم واکسنهای شش ماه اول از مقداری که نوزاد از شیر میگیرد کمتر است و نگهدارندهٔ جیوهدار فقط در بعضی ویالهای چنددوزی هست و زود دفع میشود.
اگر واکسن نزنم چه میشود؟
کودک در برابر بیماریهایی مثل سرخک، سیاهسرفه و کزاز بیدفاع میماند که میتوانند بستری و آسیب ماندگار بیاورند، و بیماری را به نوزادانی که هنوز واکسن نزدهاند هم میرساند.





