کودک ۱۸ ماهه تا ۳ ساله وسایل را پرت میکند: چرا، همان لحظه چه کنم و چطور یادش بدهم؟

نکات کلیدی
- کودک این سن از سر بازی، احساسهای بزرگ یا آزمودن شما پرت میکند، نه از بدجنسی.
- آرام بمانید، احساسش را بگویید، مرز را در یک جمله بگویید و چیزِ پرتشده را چند دقیقه بردارید.
- پرت کردن را ممنوع نکنید؛ توپ پارچهای و سبد بدهید و بگویید «توپ برای پرت کردن است».
- داد زدن، زدن روی دست، خندیدن و رفتار یکروزدرمیان اوضاع را بدتر میکند.
- اگر پرت کردن و زدن زیاد و بیدلیل است و کم نمیشود، با پزشک یا روانشناس کودک حرف بزنید.
فهرست مطالب
کودک ۱۸ ماهه تا ۳ ساله وسایل را پرت میکند چون پرت کردن برایش هم بازی است و هم زبان: هنوز کلمهٔ کافی برای «عصبانیام» یا «به من نگاه کن» ندارد. داد و تنبیه جواب نمیدهد. آرام بمانید، مرز را کوتاه بگویید، چیزی را که پرت شده چند دقیقه بردارید و نشانش بدهید چه چیزی را کجا میشود پرت کرد.
چرا کودک ۱۸ ماهه تا ۳ ساله وسایل را پرت میکند؟
پرت کردن در این سن معمولاً یکی از این سه دلیل را دارد:
- بازی و تمرین: پرتاب یک مهارت حرکتی تازه است و کودک از آن لذت میبرد. میخواهد ببیند هر چیز چقدر دور میرود و چه صدایی میدهد.
- احساس بزرگ، کلمهٔ کم: کودکی که تازه حرف زدن را شروع کرده، با دست و بدنش حرف میزند. پرت کردن میتواند یعنی «عصبانیام»، «خسته شدم»، «این را نمیخواهم» یا «آن را میخواهم».
- استقلال و آزمایش شما: از حدود ۱۸ ماهگی کودک میفهمد آدمی جدا از شماست و میخواهد خودش تصمیم بگیرد. گاهی هم پرت میکند تا ببیند شما چه میکنید.
مغز کودک در این سن هنوز برای مهار خودش آماده نیست. کودک ۲ تا ۳ ساله ممکن است قانون را بداند، ولی وسط هیجان نتواند جلوی دستش را بگیرد. پس این رفتار نشانهٔ بدجنسی یا تربیت غلط نیست؛ بخشی از رشد است که با کمک شما کم میشود. اگر کودکتان کوچکتر است، پرت کردن در ۸ تا ۱۲ ماهگی داستان دیگری دارد.
همان لحظه که چیزی را پرت کرد چه کنم؟
- خودتان آرام بمانید. یک نفس عمیق بکشید. کودک وقتی زودتر آرام میشود که بزرگتر کنارش آرام باشد.
- اگر به کسی خورده، اول به او برسید. بعد سراغ کودک بروید.
- احساسش را بگویید و مرز را هم. کوتاه و جدی، همقد او: «عصبانی شدی چون برج خراب شد. ولی ماشین را پرت نمیکنیم؛ درد میگیرد.»
- چیزِ پرتشده را کوتاه بردارید. «ماشین چند دقیقه میرود بالای کمد.» این نتیجهٔ مستقیم کار اوست و نیازی به قهر یا تهدید ندارد.
- راه درست را نشان بدهید. «اگر میخواهی پرت کنی، توپ را بنداز توی سبد.» اگر فقط جلویش را بگیرید و جایگزین ندهید، دوباره همان کار را میکند.
انتظار نداشته باشید با یک بار گفتن تمام شود. باید همین پنج قدم را بارها و هر بار به یک شکل تکرار کنید تا کلمهها بهتنهایی اثر کند.
چطور یادش بدهم چه چیزی را کجا میشود پرت کرد؟
پرت کردن را ممنوع نکنید؛ برایش جا و وسیله تعیین کنید. قانون را ساده بگویید: «توپ برای پرت کردن است. ماشین و قاشق نه.»
- یک سبد یا جعبه بگذارید و توپ پارچهای یا جوراب گلولهشده را با هم داخلش بیندازید.
- در حیاط یا پارک توپ بدهید تا شوت کند، قل بدهد و پرت کند.
- گلولهٔ کاغذ روزنامه درست کنید و به طرف یک بالش نشانه بگیرید.
- وسایل سنگین، شیشهای و نوکتیز را از دسترسش بردارید؛ تا وقتی مهارِ دستش کامل نشده، دور بودن آنها از هر تذکری مطمئنتر است.
هر بار که بهجای ماشین، توپ را پرت کرد یا با کلمه گفت چه میخواهد، همان لحظه و دقیق تشویقش کنید: «دیدم توپ را انداختی توی سبد، آفرین.» توجه بیشتر به کار درست، از تذکر برای کار غلط مؤثرتر است. بازیهای توپی این سن در حرکت کودک ۱۸ تا ۲۴ ماهه آمده است.
وقتی از عصبانیت پرت میکند چه کنم؟
اول ببینید کی و کجا پیش میآید: قبل از خواب و وقتی گرسنه است؟ وقتی بازی را قطع میکنید؟ در جای شلوغ؟ تازگی چیزی عوض شده، مثل مهد جدید یا آمدن نوزاد؟ الگو که پیدا شد، میشود جلویش را گرفت:
- قبل از تمام شدن بازی خبر بدهید: «دو تا سرسره دیگر، بعد میرویم.»
- دو انتخاب بدهید تا حس کند خودش تصمیم گرفته: «کفش قرمز یا آبی؟»
- برای عصبانیت راه امن یاد بدهید: پا کوبیدن، هل دادن بالش مبل، پاره کردن روزنامهٔ باطله یا خطخطی کردن یک «نقاشی عصبانی».
- یک گوشهٔ آرام با بالش و کتاب درست کنید که وقتی به هم ریخت آنجا برود. این گوشه تنبیه نیست و شما نزدیکش میمانید.
از حدود دو و نیم سالگی، بعد از آرام شدن میشود کوتاه حرف زد: «وقتی مکعب را پرت کردی، خورد به دست سارا و دردش گرفت. دفعهٔ بعد که عصبانی شدی چه کار میتوانی بکنی؟» اگر پرت کردن به گریه و زمین زدن خودش میرسد، راهنمای قشقرق کودک ۱ تا ۳ سال را ببینید.
چه کارهایی اوضاع را بدتر میکند؟
- داد زدن و زدن روی دست: به او یاد میدهد آدم عصبانی داد میزند و میزند.
- خندیدن یا فیلم گرفتن: پرت کردن را به نمایش تبدیل میکند.
- یک روز سختگیری، یک روز بیخیالی: کودک را گیج میکند. همهٔ بزرگترهای خانه یک جور رفتار کنند.
- چانه زدن سر قانون: اگر با جیغ و اصرار قانون عوض شود، یاد میگیرد فشار جواب میدهد.
- توضیح طولانی وسط هیجان: در آن لحظه نمیشنود؛ یک جملهٔ کوتاه کافی است.
کی باید از متخصص کمک بگیرم؟
پرت کردن و زدن در این سن شایع است و دور و بر ۲ سالگی به اوج میرسد. با پزشک کودک یا روانشناس کودک حرف بزنید اگر:
- رفتارش نمیگذارد با بچههای دیگر بازی کند، یا شما دیگر جرئت مهمانی و پارک رفتن ندارید.
- زیاد و بیدلیلِ آشکار میزند و پرت میکند و با گذشت زمان کم نمیشود.
- نترس و بیپروا به نظر میرسد و مدام چیزها را میشکند.
- بعد از یک اتفاق سخت یا تغییر بزرگ در زندگی شروع شده است.
- تا ۲ سالگی دو کلمه را کنار هم نمیگوید؛ کودکی که نمیتواند حرف بزند بیشتر با دست حرف میزند.
دربارهٔ زدن، گاز گرفتن و لجبازی در رفتار کودک ۶ ماه تا ۴ سال بیشتر بخوانید.
پرسشهای پرتکرار
چرا بچهٔ دو سالهام همه چیز را پرت میکند؟
چون پرتاب برایش بازی و مهارت تازه است، و چون هنوز کلمهٔ کافی برای گفتن عصبانیت و خستگی ندارد. مهار خود در این سن هنوز کامل نشده و با تکرار و کمک شما بهتر میشود.
وقتی کودک وسیلهای را پرت میکند او را تنبیه کنم؟
نه. داد و تنبیه بدنی رفتار را بدتر میکند. کوتاه بگویید «پرت نمیکنیم، درد میگیرد»، همان وسیله را چند دقیقه بردارید و چیزی بدهید که پرت کردنش آزاد است.
کودکم وقتی عصبانی میشود وسایل را پرت میکند؛ چه کنم؟
احساسش را به زبان بیاورید، مرز را بگویید و راه امن نشان بدهید: پا کوبیدن، هل دادن بالش یا رفتن به گوشهٔ آرام. قبل از تمام شدن بازی هم از پیش خبر بدهید.
پرت کردن وسایل تا چه سنی طبیعی است؟
در سال دوم و سوم زندگی شایع است و دور و بر ۲ سالگی به اوج میرسد. اگر زیاد و بیدلیل است، با گذشت زمان کم نمیشود یا جلوی بازی با بچهها را میگیرد، کمک بگیرید.





