آنفلوآنزا در کودک: فرقش با سرماخوردگی، چه کسانی در خطرند، در خانه چه کنم و کی به پزشک
نکات کلیدی
- آنفلوآنزا ناگهان با تب بالا، بیحالی، بدندرد و سرفهٔ خشک شروع می‌شود؛ سرماخوردگی آهسته و بیشتر با آبریزش.
- کودک زیر ۵ سال، بهخصوص زیر ۲ سال، نارس یا با بیماری زمینه‌ای در خطر عارضه است؛ در دو روز اول پزشک ببیند.
- مایعات و استراحت؛ داروی تببر فقط برای راحتی با مقدار داروساز؛ آسپرین هرگز؛ شربت سرفه زیر ۴ سال نه؛ عسل فقط بالای ۱ سال.
- تب و سرفه‌ای که بعد از چند روز بهبود برگشته یعنی شاید عفونت دوم؛ همان روز پزشک.
- واکسن آنفلوآنزا از ۶ ماهگی هر پاییز؛ تا ۲۴ ساعت بعد از قطع تب بدون دارو، خانه بماند.
فهرست مطالب
پاسخ کوتاه: آنفلوآنزا هر پاییز و زمستان میآید و برخلاف سرماخوردگی ناگهان شروع می‌شود: تب بالا، بیحالی شدید، بدندرد، سرفهٔ خشک و گاهی استفراغ و اسهال. بیشتر بچه‌ها در حدود یک هفته خوب می‌شوند، ولی کودک زیر ۵ سال و بهخصوص زیر ۲ سال بیشتر در خطر عارضه‌هایی مثل ذاتالریه و کمآبی است. مراقبت در خانه همان مراقبت تب و سرماخوردگی است؛ اگر کودک زیر ۲ سال است یا بیماری زمینه‌ای دارد، در دو روز اول به پزشک نشان دهید. تبی که بعد از چند روز بهبود دوباره برگشته یعنی همان روز پزشک. نفس سخت، لب کبود، بیحالی شدید یا تشنج یعنی ۱۱۵.
آنفلوآنزاست یا سرماخوردگی؟
| سرماخوردگی | آنفلوآنزا | |
|---|---|---|
| شروع | آهسته، در یکی دو روز | ناگهانی، در چند ساعت |
| تب | خفیف یا بدون تب | معمولاً بالا، ۳۹ و بیشتر |
| حال عمومی | بازی میکند و سرحال است | بی‌حال، بدندرد، فقط می‌خواهد بخوابد |
| آبریزش و عطسه | اصلی‌ترین نشانه | کمتر |
| سرفه | معمولاً خفیف | خشک و آزاردهنده |
| استفراغ و اسهال | کم | در بچه‌ها شایع‌تر |
| چند روز | ۷ تا ۱۰ روز | حدود یک هفته؛ سرفه و خستگی تا دو هفته |
در عمل، فرق گذاشتن همیشه آسان نیست و لازم هم نیست؛ مهم این است که بدانید کودک شما در گروه پرخطر هست یا نه، و نشانههای هشدار را بشناسید. دربارهٔ سرماخوردگی ساده راهنمای سرماخوردگی کودک را ببینید.
چه کسانی بیشتر در خطرند؟
- کودک زیر ۵ سال، و بیشتر از همه زیر ۲ سال و نوزاد زیر ۶ ماه که هنوز سن واکسن نرسیده.
- کودکی که آسم، بیماری قلب، کلیه، دیابت، بیماری عصبی‌عضلانی یا ضعف ایمنی دارد.
- نوزاد نارس.
اگر کودک در این گروه‌هاست و نشانههای آنفلوآنزا دارد، در یکی دو روز اول به پزشک نشان دهید. پزشک گاهی برای کودک پرخطر در همان دو روز اول داروی ضدویروس تجویز میکند که بیشترین اثر را زود دارد. این دارو را فقط پزشک تصمیم میگیرد؛ از داروخانه بدون نسخه نخواهید و آنتیبیوتیک هم برای خود آنفلوآنزا اثر ندارد.
در خانه چه کنم؟
- مایعات بیشتر: نوزاد زیر ۶ ماه فقط شیر مادر یا شیر خشک، دفعات بیشتر؛ بالای ۶ ماه آب و مایعات هم.
- استراحت و لباس سبک. تب را با قواعد سنی مدیریت کنید و داروی تببر فقط برای راحتی، با مقداری که داروساز یا پزشک برای وزن فعلی کودک می‌گوید (راهنمای تب بر حسب سن).
- آسپرین هرگز به کودک ندهید.
- شربت سرفه و سرماخوردگی برای زیر ۴ سال نه. برای سرفهٔ شب کودک بالای ۱ سال، نصف تا یک قاشق چای‌خوری عسل قبل از خواب؛ عسل زیر ۱ سال ممنوع است.
- اگر استفراغ و اسهال دارد، مراقب کمآبی باشید (او‌آر‌اس و نشانههای کمآبی).
- تا ۲۴ ساعت بعد از قطع تب، بدون داروی تببر، خانه بماند و به مهد نرود.
کی همان روز به پزشک بروم؟
- کودک زیر ۲ سال، نوزاد نارس یا کودکی که بیماری زمینه‌ای دارد و نشانههای آنفلوآنزا دارد (بهتر است در دو روز اول).
- بعد از چند روز بهتر شدن، تب و سرفه دوباره برگشته یا بدتر شده؛ این میتواند عفونت دوم مثل ذاتالریه یا عفونت گوش باشد.
- گوش‌درد دارد.
- نوزاد ۳ تا ۶ ماهه تب ۳۹ یا بالاتر دارد.
- کودک زیر ۲ سال بیش از ۲۴ ساعت تب دارد، یا کودک بالای ۲ سال بیش از ۷۲ ساعت. هر تبی که ۵ روز یا بیشتر طول کشیده هم باید معاینه شود.
- تند نفس می‌کشد (بیش از ۵۰ بار در دقیقه در ۶ تا ۱۲ ماهگی، بیش از ۴۰ بار بعد از یک سالگی)، رنگ‌پریده یا بی‌حال است، یا لبخند نمی‌زند.
- در روز کمتر از ۴ پوشک خیس میکند، دهانش خشک است، یا شیر و مایعات را پس می‌زند.
- لرز شدید دارد، مفصل یا اندامی ورم کرده، روی پا نمی‌ایستد، یا حس می‌کنید «یک چیزی درست نیست».
کی همین حالا ۱۱۵؟
- نوزاد زیر ۳ ماه تب دارد.
- روی پوستش لکه‌های قرمز یا بنفش است که با فشار لیوان شیشه‌ای محو نمی‌شود.
- شُل است، بیدار نمی‌شود یا بیدار نمی‌ماند، یا گریه‌اش ضعیف یا جیغ‌مانند شده است.
- با هر نفس خرخر میکند، بیش از ۶۰ بار در دقیقه نفس می‌کشد، سینه‌اش با هر نفس شدید فرو می‌رود، یا لبش کبود یا پوستش خاکستری و لکه‌لکه است.
- ملاج (نرمی سر) برجسته شده، گردنش سفت است، یا تشنج کرده است.
- آنقدر بی‌حال و کم‌آب است که هیچ مایعی نمی‌نوشد یا ۸ تا ۱۲ ساعت ادرار نکرده است.
پیشگیری: واکسن و دست
واکسن آنفلوآنزا از ۶ ماهگی هر پاییز مؤثرترین راه پیشگیری است و نوزاد زیر ۶ ماه را هم با واکسن زدن مادر و اطرافیانش محافظت میکند؛ جزئیات و شرایط در واکسن آنفلوآنزا برای کودک زیر ۳ سال. شستن دست‌ها، سرفه در آرنج، دور نگه داشتن نوزاد از افراد بیمار و خانه ماندن کودک بیمار، پخش ویروس را کم میکند (کی خانه بماند و چطور خواهر و برادر را محافظت کنم).
فهرست کامل بیماری‌های شایع کودک و اینکه کی به پزشک و کی فوری به ۱۱۵ زنگ بزنید، در راهنمای تب و بیماری رایم آمده است.
پرسش‌های پرتکرار
از کجا بفهمم بچهام آنفلوآنزا دارد یا سرماخوردگی؟
آنفلوآنزا ناگهان با تب بالا، بیحالی شدید و بدندرد میآید؛ سرماخوردگی آهسته، با آبریزش و حال نسبتاً خوب. فرق گذاشتن همیشه آسان نیست؛ نشانههای هشدار مهمترند.
آنفلوآنزای بچه چند روز طول می‌کشد؟
تب معمولاً ۳ تا ۵ روز و کل بیماری حدود یک هفته؛ سرفه و خستگی ممکن است تا دو هفته بماند.
آنفلوآنزا برای بچهٔ زیر ۲ سال خطرناک است؟
کودک زیر ۵ سال و بهخصوص زیر ۲ سال بیشتر در خطر ذاتالریه و کمآبی است. بهتر است در دو روز اول پزشک ببیند تا اگر لازم است درمان را زود شروع کند.
برای آنفلوآنزا آنتیبیوتیک بدهم؟
نه. آنفلوآنزا ویروسی است و آنتیبیوتیک اثر ندارد. پزشک گاهی برای کودک پرخطر داروی ضدویروس تجویز میکند؛ این را فقط پزشک تصمیم میگیرد.
بچه با آنفلوآنزا کی به مهد برگردد؟
وقتی دستکم ۲۴ ساعت بدون تب و بدون داروی تببر بوده و حالش آنقدر خوب است که در برنامهها شرکت کند.
بچهام بعد از آنفلوآنزا بهتر شده بود ولی دوباره تب کرده؛ چه کنم؟
تبی که بعد از چند روز بهبود برمیگردد میتواند عفونت دوم مثل ذاتالریه یا عفونت گوش باشد؛ همان روز به پزشک نشان دهید.
