رزئولا (تب سهروزه) در نوزاد و کودک: ۳ روز تب بالا و بعد دانه، چرا معمولاً نگران‌کننده نیست و کی به پزشک
نکات کلیدی
- رزئولا: ۳ تا ۵ روز تب بالا در ۶ ماه تا ۲ سالگی، و بعد از قطع تب دانههای ریز صورتی بدون خارش روی تنه که ۱ تا ۲ روزه میرود.
- در روزهای تب نمیشود مطمئن بود رزئولاست؛ قواعد سنی تب را رعایت کنید و تب زیر ۳ ماه همیشه همان ساعت پزشک.
- دارو فقط برای راحتی با مقدار داروساز؛ آب سرد، یخ و الکل نه؛ آسپرین هرگز.
- رزئولا علت شایع تشنج با تب است: به پهلو، زمان بگیرید، چیزی در دهان نه؛ اولین تشنج یا بیش از ۵ دقیقه: ۱۱۵.
- وقتی دانه آمد تقریباً مسری نیست؛ ۲۴ ساعت بدون تب و بدون دارو و حال خوب یعنی می‌تواند به مهد برگردد.
فهرست مطالب
پاسخ کوتاه: رزئولا، که بعضی‌ها «تب سهروزه» می‌گویند، یک ویروس شایع در ۶ ماه تا ۲ سالگی است: ۳ تا ۵ روز تب بالا در کودکی که معمولاً حالش نسبتاً خوب است، و بعد درست وقتی تب قطع شد، دانههای ریز صورتی روی سینه و شکم و پشت که خارش ندارد و یکی دو روزه میرود. وقتی دانه آمد، یعنی بیماری دارد تمام می‌شود. در روزهای تب، همان قواعد تب بر حسب سن را رعایت کنید؛ رزئولا در ابتدا قابل تشخیص نیست، پس تب زیر ۳ ماه همیشه همان ساعت پزشک است. لکه‌ای که با فشار لیوان محو نمیشود یا تشنج یعنی ۱۱۵.
رزئولا چطور پیش میرود؟
| روزها | چه می‌بینید |
|---|---|
| روز ۱ تا ۳ (گاهی تا ۵) | تب ناگهانی و اغلب بالا (۳۹ و بیشتر)، کمی بی‌قراری، گاهی آبریزش خفیف، اسهال کم، ورم پلک‌ها یا غدد گردن. بیشتر بچه‌ها بین تب‌ها بازی می‌کنند. |
| روزی که تب قطع می‌شود | دانههای ریز صورتی یا قرمز، صاف یا کمی برجسته، اول روی سینه و شکم و پشت، بعد گاهی گردن و صورت و دست‌ها. خارش ندارد و با فشار لیوان محو می‌شود. |
| ۱ تا ۲ روز بعد | دانهها کم‌رنگ میشوند و بی‌جای اثر میروند. کودک کم‌کم به اشتهای همیشه برمی‌گردد. |
تشخیص رزئولا تقریباً همیشه بعد از دیدن دانه است؛ در روزهای تب، نه شما و نه پزشک نمی‌توانید مطمئن باشید تب از رزئولاست. برای همین در روزهای تب، کودک را مثل هر تب دیگری بر اساس سن و حال عمومی‌اش بسنجید.
در روزهای تب چه کنم؟
- لباس سبک تنش کنید، دمای اتاق را معمولی نگه دارید و مایعات بیشتر بدهید. برای نوزاد زیر ۶ ماه «مایعات» یعنی شیر مادر یا شیر خشک بیشتر، نه آب. شب چند بار به او سر بزنید.
- داروی تببر فقط وقتی کودک ناراحت و بی‌تاب است، با مقداری که داروساز یا پزشک برای وزن فعلی‌اش می‌گوید، نه برای عادی کردن عدد دماسنج. نوزاد زیر ۳ ماه هیچ دارویی بدون پزشک.
- پاشویه با آب سرد، یخ یا الکل نه؛ آسپرین هرگز به کودک ندهید.
جدول کامل سن و دما و اینکه کی به پزشک بروید، در راهنمای تب بر حسب سن آمده است.
تب بالای رزئولا و تشنج
رزئولا یکی از علت‌های شایع «تشنج با تب» است، چون تبش تند بالا میرود و سن شایعش با سن تشنج تب یکی است. اگر کودک تشنج کرد، او را به پهلو بخوابانید، زمان بگیرید و چیزی در دهانش نگذارید؛ اگر اولین تشنج اوست یا بیش از ۵ دقیقه طول کشید، ۱۱۵ بگیرید. جزئیات در راهنمای تشنج در کودک.
کی همان روز به پزشک بروم؟
- نوزاد ۳ تا ۶ ماهه تب ۳۹ یا بالاتر دارد.
- کودک زیر ۲ سال بیش از ۲۴ ساعت تب دارد، یا کودک بالای ۲ سال بیش از ۷۲ ساعت. هر تبی که ۵ روز یا بیشتر طول کشیده هم باید معاینه شود.
- تند نفس می‌کشد (بیش از ۵۰ بار در دقیقه در ۶ تا ۱۲ ماهگی، بیش از ۴۰ بار بعد از یک سالگی)، رنگ‌پریده یا بی‌حال است، یا لبخند نمیزند.
- در روز کمتر از ۴ پوشک خیس می‌کند، دهانش خشک است، یا شیر و مایعات را پس می‌زند.
- لرز شدید دارد، مفصل یا اندامی ورم کرده، روی پا نمی‌ایستد، یا حس می‌کنید «یک چیزی درست نیست».
کی همین حالا ۱۱۵؟
- نوزاد زیر ۳ ماه تب دارد.
- روی پوستش لکه‌های قرمز یا بنفش است که با فشار لیوان شیشه‌ای محو نمیشود.
- شُل است، بیدار نمیشود یا بیدار نمی‌ماند، یا گریه‌اش ضعیف یا جیغ‌مانند شده است.
- با هر نفس خرخر می‌کند، بیش از ۶۰ بار در دقیقه نفس می‌کشد، سینه‌اش با هر نفس شدید فرو میرود، یا لبش کبود یا پوستش خاکستری و لکه‌لکه است.
- ملاج (نرمی سر) برجسته شده، گردنش سفت است، یا تشنج کرده است.
مسری است؟ مهد برود؟
رزئولا در روزهای تب، و حتی کمی پیش از تب، از راه آب دهان و ترشحات مسری است. وقتی تب قطع شد و دانه آمد، دیگر تقریباً مسری نیست؛ کودکی که ۲۴ ساعت بدون تب و بدون داروی تببر بوده و حالش خوب است، با وجود دانه می‌تواند به مهد برگردد. بیشتر بچه‌ها تا ۲ سالگی یک بار رزئولا می‌گیرند و معمولاً دوباره نمی‌گیرند.
اگر دانه بعد از تب نیامد ولی تب بی‌علت خوب شد، باز هم ممکن است رزئولا بوده باشد. اگر دانه‌ای دیدید که شکلش با این توصیف نمی‌خواند، راهنمای دانههای پوستی همراه تب را ببینید.
فهرست کامل بیماری‌های شایع کودک و اینکه کی به پزشک و کی فوری به ۱۱۵ زنگ بزنید، در راهنمای تب و بیماری رایم آمده است.
پرسش‌های پرتکرار
تب سهروزه یا رزئولا چیست؟
ویروسی شایع در ۶ ماه تا ۲ سالگی که ۳ تا ۵ روز تب بالا میدهد و بعد از قطع تب، دانههای ریز صورتی روی تنه. معمولاً بیخطر است.
از کجا بفهمم تب بچهام از رزئولاست؟
در روزهای تب نمیشود مطمئن بود؛ تشخیص با آمدن دانه بعد از قطع تب است. تا آن موقع کودک را با قواعد سنی تب بسنجید.
دانههای رزئولا خارش دارد؟
معمولاً نه. دانهها ریز و صورتیاند، با فشار لیوان محو میشوند و در ۱ تا ۲ روز بیاثر میروند؛ درمان یا پماد لازم ندارند.
رزئولا تشنج میدهد؟
ممکن است، چون تبش تند بالا میرود. تشنج سادهٔ تب آسیب نمیزند؛ ولی اولین تشنج یا تشنج بیش از ۵ دقیقه یعنی ۱۱۵.
بچه با دانههای رزئولا مهد برود؟
اگر ۲۴ ساعت بدون تب و بدون داروی تببر بوده و حالش خوب است، بله؛ وقتی دانه آمد تقریباً مسری نیست.
نوزاد ۲ ماهه‌ام تب بالا دارد؛ شاید رزئولا باشد؟
هر تب ۳۸ یا بالاتر زیر ۳ ماه، هر علتی داشته باشد، همان ساعت پزشک یا اورژانس است. منتظر دانه نمانید.
