نوزاد ۴ تا ۶ ماهه پایش را میگیرد و به دهان میبرد: لگد زدن، پریدن روی پا، بازیها و کی نگران شوم؟

نکات کلیدی
- گرفتن پا و به دهان بردن انگشتهای پا در ۴ تا ۶ ماهگی طبیعی است و نشان میدهد شکم و کمر نوزاد قوی شده است.
- لگد زدن، «شنا» روی شکم و پریدن روی پا تمرین غلت زدن، نشستن و ایستادن است.
- هر روز روی زمین جای باز بدهید و او را مدت طولانی در تاب، کالسکه و صندلی نگذارید.
- سرپا نگه داشتن با گرفتن محکم زیر بغل پیشنهاد میشود؛ روروک نه.
- اگر یک طرف بدن را کمتر تکان میدهد، خیلی سفت یا شل است یا تا ۶ ماهگی دست دراز نمیکند، به پزشک بگویید.
فهرست مطالب
نوزاد ۴ تا ۶ ماهه وقتی به پشت خوابیده پاهایش را بالا میآورد، انگشتهای پا را میگیرد و به دهان میبرد، محکم لگد میزند و وقتی سرپا نگهش میدارید روی پاهایش بالا و پایین میپرد. همهٔ اینها طبیعی است و تمرین غلت زدن، نشستن و بعدتر چهاردستوپا رفتن است. کار شما دادن جای باز و امن روی زمین است.
چرا نوزاد ۴ تا ۶ ماهه پایش را میگیرد و به دهان میبرد؟
نوزاد در این سن دارد بدن خودش را کشف میکند. چند هفته پیش به دستهایش خیره میشد و حالا نوبت پاهاست. وقتی به پشت خوابیده، پاها را بالا میآورد، آنها را با دست میگیرد و چون هر چیز تازه را با دهان میشناسد، انگشتهای پا هم به دهانش میرود.
این کار نشانهٔ گرسنگی یا دندان درآوردن نیست و لازم نیست جلویش را بگیرید. برعکس، خبر خوبی است: یعنی شکم و کمرش آنقدر قوی شده که پاها را بالا نگه دارد، و چشم و دست و پایش با هم هماهنگ کار میکنند. همین حرکت مقدمهٔ غلت زدن است. ممکن است هنگام عوض کردن پوشک دستش به اندام تناسلیاش هم بخورد؛ این هم بخشی از همین کشف بدن است و واکنش خاصی لازم ندارد.
دست و پای نوزاد در این سن چه کارهای تازهای میکند؟
- روی شکم: حدود ۴ ماهگی روی آرنج و ساعد بالا میآید و تا ۶ ماهگی با دستهای صاف سینهاش را از زمین بلند میکند.
- «شنا» روی زمین: حدود ۵ ماهگی روی شکم تاب میخورد و دستها و پاهایش را مثل شناگر تکان میدهد.
- لگدهای محکم: به پشت که خوابیده با هر دو پا لگد میزند؛ این تمرین غلت و بعدها چهاردستوپاست.
- گرفتن: تا ۴ ماهگی اسباببازیای را که در دستش بگذارید نگه میدارد و به دهان میبرد. تا ۶ ماهگی خودش دست دراز میکند و چیزی را که میخواهد میگیرد.
- سرپا: وقتی زیر بغلش را بگیرید و پاهایش به زمین یا پای شما برسد، انگشتهای پا را جمع میکند، زانو خم و راست میکند و بالا و پایین میپرد.
- نشستن با کمک: تا ۶ ماهگی وقتی او را مینشانید، به دستهایش تکیه میدهد. گاهی هم با کف دست روی ران خودش میزند.
ترتیب گرفتن و دستبهدست کردن را در دست نوزاد ماه به ماه و غلت را در غلت زدن و روی شکم قرار گرفتن بخوانید.
چه بازیهایی به حرکت دست و پایش کمک میکند؟
- زمین، هر روز: وقتی بیدار است و کنارش هستید، او را روی پتو یا تشک بازی بگذارید، هم به پشت و هم روی شکم، با چند اسباببازی امن دور و برش. برای خواب همیشه به پشت بخوابانید.
- اسباببازی برای لگد زدن: توپ پارچهای یا عروسک نرم بزرگی را نزدیک پاهایش بگیرید تا به آن لگد بزند.
- ورزش با آواز: چند دقیقه دستها و پاهایش را آرام خم و راست کنید و بالا و پایین ببرید و برایش بخوانید. «دوچرخه» با پاها را خیلی دوست دارد.
- پریدن روی پا: محکم زیر بغلش را بگیرید، پاهایش را روی ران خودتان بگذارید و بگذارید بالا و پایین بپرد.
- کمی دورتر: اسباببازی را کمی دورتر از دستش بگذارید تا خودش را به طرفش بکشد یا غلت بزند.
- نشستن و نگاه کردن: او را بنشانید و نگهش دارید، یا پشتش را به خودتان تکیه بدهید، و اسباببازی جلویش بگذارید تا تعادل را تمرین کند.
- پای برهنه: در خانهٔ گرم بگذارید گاهی بدون جوراب باشد تا پاهایش را ببیند، بگیرد و زمین را حس کند.
او را مدت طولانی در تاب، کالسکه و صندلی فنری نگذارید؛ نوزادی که بسته نشسته، فرصت تمرین ندارد. بازی با بافتها را در بازی لمسی با نوزاد ۴ تا ۶ ماهه ببینید.
وقتی سرپا میگیرمش روی پاهایش میپرد؛ برایش زود نیست؟
خیلی از بزرگترها میگویند «سرپا نگهش ندار، پایش کج میشود». راهنماهای رشد کودک چنین منعی ندارند و همین بازی را برای این سن پیشنهاد میکنند: نوزاد را محکم زیر بغل بگیرید تا پاهایش روی پای شما باشد و بپرد. این پریدنها آماده شدن برای ایستادن است.
دو چیز را رعایت کنید: وزنش دست شما باشد و او را به ایستادن طولانی مجبور نکنید؛ هر وقت زانوهایش را جمع کرد یعنی بس است. روروک هم توصیه نمیشود و جای این بازی را نمیگیرد.
حالا که اینقدر تکان میخورد، چه خطرهایی تازه شروع میشود؟
- افتادن: نوزادی که لگد میزند و میچرخد، در یک لحظه از روی تخت، مبل یا میز تعویض میافتد. همیشه یک دستتان روی او باشد، یا پوشکش را روی زمین عوض کنید.
- چیزهای ریز: حالا دستش به چیزهای بیشتری میرسد و همه را به دهان میبرد. زمین و دور و بر تشک بازی را از هر چیز ریز خالی کنید.
- اسباببازی صدادار: زنگوله و جغجغه نباید تکهای داشته باشد که شل یا کنده شود.
فهرست کامل ایمنی این سن در نوزاد ۴ تا ۶ ماهه: چه کارهایی طبیعی است آمده است.
کی به پزشک کودک بگویم؟
- تا پایان ۴ ماهگی سرش را ثابت نگه نمیدارد، روی شکم با آرنج بالا نمیآید یا دستش را به دهان نمیبرد.
- تا پایان ۶ ماهگی برای گرفتن اسباببازی دست دراز نمیکند، از شکم به پشت غلت نمیزند یا روی شکم با دستهای صاف بالا نمیآید.
- یک دست یا یک پا را آشکارا کمتر از طرف دیگر تکان میدهد.
- بدنش خیلی سفت است، مثلاً پاهایش مدام قیچی میشود، یا خیلی شل است.
- کاری را که قبلاً میکرد دیگر انجام نمیدهد.
اگر نوزاد نارس به دنیا آمده، سن اصلاحشدهاش را حساب کنید. جدول ماه به ماه حرکت در راهنمای رشد حرکتی نوزاد و کودک هست.
پرسشهای پرتکرار
چرا نوزادم پایش را به دهانش میبرد؟
چون دارد بدن خودش را کشف میکند و هر چیز تازه را با دهان میشناسد. این کار در ۴ تا ۶ ماهگی طبیعی است و نشانهٔ گرسنگی یا دندان نیست.
سرپا نگه داشتن نوزاد ۵ ماهه پایش را کج میکند؟
راهنماهای رشد چنین منعی ندارند و همین بازی را پیشنهاد میکنند. زیر بغلش را محکم بگیرید تا وزنش دست شما باشد و مجبورش نکنید طولانی بایستد.
نوزاد ۴ ماههام خیلی لگد میزند؛ طبیعی است؟
بله. لگدهای محکم با هر دو پا تمرین غلت زدن و بعدتر چهاردستوپا رفتن است. فقط مراقب باشید روی تخت و میز تعویض تنها نماند.
برای قوی شدن دست و پای نوزاد چه بازی کنم؟
هر روز روی زمین بگذاریدش، اسباببازی نرم نزدیک پاهایش بگیرید تا لگد بزند، دست و پایش را آرام خم و راست کنید و بگذارید روی پای شما بپرد.





