نوزاد تازهمتولد (ماه اول)
نوزاد تازهمتولد در شبانهروز ۱۶ تا ۲۰ ساعت میخوابد، ۸ تا ۱۲ بار شیر میخورد و تا روز سوم تا ۸ درصد وزنش کم میشود و تا ۲ هفتگی برمی‌گردد. صورت شما را از ۲۰ تا ۳۰ سانتی‌متری می‌بیند. کار اصلی این هفته‌ها سه چیز است: شیر، خواب ایمن به پشت و آغوش.
نوزاد تازهمتولد چند کیلو باید باشد و قدش چقدر است؟
| پسر | دختر | |
|---|---|---|
| وزن (کیلوگرم) | ۳٫۳ (۲٫۵ تا ۴٫۴) | ۳٫۲ (۲٫۴ تا ۴٫۲) |
| قد (سانتیمتر) | ۵۰ (۴۶ تا ۵۴) | ۴۹ (۴۵ تا ۵۳) |
عدد اول میانه است و عدد داخل پرانتز بازه‌ای که ۹۵ درصد کودکان سالم در آن قرار دارند؛ نوزاد ۲٫۵ کیلویی و نوزاد ۴ کیلویی هر دو طبیعی‌اند. چیزی که اهمیت دارد یک عدد نیست، روند است: اگر وزن نوزادتان روی منحنی رشد خودش بالا می‌رود، رشدش خوب است. در هفتههای اول وزن نوزاد تا ۸ درصد کم میشود و تا ۲ هفتگی به وزن تولد برمی‌گردد؛ بعد از آن حدود ۲۰۰ گرم در هفته میگیرد.
اگر وزن کودک از منحنی خودش پایین آمده، یا دو نوبت پشت سر هم وزن نگرفته، همین هفته با مراقب سلامت یا پزشک در میان بگذارید.
نوزاد تازهمتولد چقدر باید بخوابد؟
نوزاد تازهمتولد در شبانهروز ۱۶ تا ۲۰ ساعت میخوابد، با حساب چرتها. خواب در تمام شبانهروز پخش است، در تکههای ۱ تا ۴ ساعته، و نوزاد هر ۲ تا ۳ ساعت برای شیر بیدار میشود.
بیدار شدن در شب برای شیر لازم و طبیعی است. تا وقتی به وزن تولدش برنگشته، اگر ۳ تا ۴ ساعت خودش بیدار نشد، بیدارش کنید.
برای این سن «چند ساعت» رسمی وجود ندارد و دامنهٔ طبیعی خیلی گسترده است. اگر شیر میخورد و وزن میگیرد، نگران ساعت خوابش نباشید.
نوزاد تازهمتولد هر چند ساعت و چقدر شیر بخورد؟
نوزاد تازهمتولد فقط شیر مادر میخورد و هر وقت خواست، چه روز و چه شب: در ۶ تا ۸ هفتهٔ اول ۱۱ تا ۱۲ بار در شبانهروز معمول است و نباید کمتر از ۸ بار باشد. تا وقتی به وزن تولدش برگشته، اگر ۳ تا ۴ ساعت خودش بیدار نشد، بیدارش کنید. آب، آبقند و دم‌کرده ندهید؛ فقط قطرهٔ آ+د از روز ۳ تا ۵ تولد.
نشانه‌های اولیهٔ گرسنگی را بشناسید تا پیش از گریه شیر بدهید: چشم‌ها زیر پلک حرکت میکند، دهان را باز و بسته میکند، دست را به دهان می‌برد. اگر شیر خشک می‌دهید: روزهای اول ۳۰ تا ۶۰ سیسی در هر نوبت و در ماه اول ۹۰ تا ۱۲۰ سیسی هر ۳ تا ۴ ساعت.
کافی بودن شیر را از پوشک بفهمید: از روز چهارم دستکم ۶ پوشک خیس با ادرار کم‌رنگ در شبانهروز.
نوزاد تازهمتولد چند بار در روز باید مدفوع و ادرار کند؟
در ۱ تا ۲ روز اول، مدفوع سیاه و چسبناک (مکونیوم) است و کم‌کم سبز و بعد زرد میشود. از روز چهارم به بعد نوزادی که شیر مادر میخورد دستکم ۶ پوشک خیس با ادرار کم‌رنگ و ۳ تا ۸ بار مدفوع زرد، نرم و دانه‌دار در شبانهروز دارد؛ بعضی نوزادان بعد از هر شیر مدفوع می‌کنند و این طبیعی است.
نوزادی که شیر خشک میخورد معمولاً ۱ تا ۳ بار در روز مدفوع سفت‌تر و زرد مایل به قهوه‌ای دارد. زور زدن و قرمز شدن موقع مدفوع در این سن طبیعی است، تا وقتی مدفوع نرم است.
با پزشک در میان بگذارید اگر: کمتر از ۶ پوشک خیس، ادرار پررنگ یا لکهٔ نارنجی روی پوشک بعد از روز چهارم، مدفوع سفید یا خاکستری، مدفوع با خون، یا مدفوع آبکی و مکرر.
نوزاد تازهمتولد چه کارهایی باید انجام دهد؟
نوزاد در هفتههای اول با بازتابها زندگی میکند: انگشت شما را محکم میگیرد، با صدای بلند از جا میپرد و وقتی گونهاش را لمس کنید سرش را به همان سمت میچرخاند و دنبال سینه میگردد. روی شکم میتواند سرش را لحظهای به یک طرف بچرخاند. صدای شما را می‌شناسد و با آن آرام میشود. گریه تنها زبان اوست و هر گریه‌ای از گرسنگی نیست.
هر کودک سرعت خودش را دارد و این‌ها «بیشتر کودکان» است، نه همه. نوزاد نارس را با سن اصلاح‌شده (از تاریخ موعد زایمان) بسنجید. نشانه‌هایی که باید پیگیری شود در بخش «کی به پزشک بروم» پایین صفحه آمده است.
نوزاد تازهمتولد چی بخورد؟
نوزاد تازهمتولد هیچ چیزی جز شیر نمی‌خورد و نمی‌نوشد: نه آب، نه آبقند، نه آب‌میوه، نه دم‌کردهٔ گیاهی، نه فرنی و نه سرلاک. حتی در تابستان، شیر مادر آب لازم را می‌دهد.
تنها استثنا قطرهٔ آ+د (یا مولتی‌ویتامین) است که از روز ۳ تا ۵ تولد روزی ۱ سیسی داده میشود و در هر نوبت مراقبت رایگان می‌گیرید. غذای کمکی در پایان ۶ ماهگی شروع میشود؛ شروع زودتر خطر اسهال، آلرژی، چاقی و خفگی را زیاد میکند.
نوزاد تازهمتولد دندان درمیآورد؟
نوزاد تازهمتولد معمولاً دندان ندارد. اولین دندان بیشتر بین ۴ تا ۱۰ ماهگی میآید، بیشتر حدود ۶ تا ۷ ماهگی، و خیلی نادر است که نوزادی با دندان به دنیا بیاید. آب دهان زیاد در این هفته‌ها نشانهٔ فعال شدن غدد بزاقی است، نه دندان.
از همین حالا بعد از آخرین شیر شب، لثه‌ها را با پارچهٔ نم‌دار تمیز پاک کنید تا با این کار آشنا شود.
نوزاد تازهمتولد چه واکسنی دارد و این ماه چه مراقبتی لازم است؟
در بدو تولد طبق برنامهٔ کشوری این واکسن‌ها رایگان در پایگاه سلامت یا مرکز بهداشت زده میشود:
- بثژ (سل)
- هپاتیت ب (نوبت اول)
- فلج اطفال خوراکی (نوبت صفر)
درد و سفتی محل تزریق و بی‌قراری ۱ تا ۲ روز طبیعی است و با شیر دادن و بغل کردن بهتر میشود. در این سن هر تب ۳۸ یا بالاتر، حتی بعد از واکسن، باید همان روز معاینه شود؛ خودتان تب‌بر ندهید. نوبت بعدی ۲ ماهگی است.
جدول کامل واکسیناسیون کشوری و محاسبهٔ تاریخ هر نوبت برای کودک شما
نوزاد تازهمتولد: کی به پزشک بروم؟
- تب ۳۸ درجه یا بالاتر در این سن اورژانس است؛ فوراً به پزشک یا ۱۱۵.
- زردی که به شکم و پاها رسیده، یا نوزادی که خواب‌آلود است و شیر نمی‌خورد.
- از روز چهارم کمتر از ۶ پوشک خیس در شبانهروز، یا برنگشتن به وزن تولد تا ۲ هفتگی.
- تنفس تند، ناله هنگام نفس کشیدن، یا قرمزی و ترشح بدبو دور بند ناف.
تب ۳۸ درجه یا بالاتر در نوزاد زیر ۳ ماه، تشنج، تنگی نفس، کبودی لب‌ها، بی‌حالی غیرعادی و نشانه‌های کم‌آبی (دهان خشک، پوشک خیس کم، گریهٔ بی‌اشک) در هر سنی یعنی فوراً به پزشک یا ۱۱۵.
پاسخ کوتاه به سؤال‌های پرتکرار
نوزاد تازهمتولد چند کیلو باید باشد و قدش چقدر است؟
میانهٔ وزن نوزاد تازهمتولد حدود ۳٫۳ کیلو برای پسر و ۳٫۲ کیلو برای دختر است و بازهٔ طبیعی از ۲٫۴ تا ۴٫۴ کیلو. قد میانه حدود ۵۰ (پسر) و ۴۹ (دختر) سانتیمتر. روند روی منحنی مهمتر از یک عدد است.
نوزاد تازهمتولد چقدر باید بخوابد؟
نوزاد تازهمتولد در شبانهروز ۱۶ تا ۲۰ ساعت میخوابد، با حساب چرتها. خواب در تمام شبانهروز پخش است، در تکههای ۱ تا ۴ ساعته، و نوزاد هر ۲ تا ۳ ساعت برای شیر بیدار میشود..
نوزاد تازهمتولد هر چند ساعت و چقدر شیر بخورد؟
نوزاد تازهمتولد ۸ تا ۱۲ بار در شبانهروز شیر مادر میخورد، هر وقت بخواهد؛ آب و آبقند ندهید. شیر خشک: ماه اول ۹۰ تا ۱۲۰ سیسی هر ۳ تا ۴ ساعت. نشانهٔ کافی بودن: ۶ پوشک خیس در روز.
نوزاد تازهمتولد چند بار در روز باید مدفوع و ادرار کند؟
از روز چهارم نوزاد تازهمتولد دستکم ۶ پوشک خیس و ۳ تا ۸ بار مدفوع زرد و نرم در شبانهروز دارد؛ با شیر خشک ۱ تا ۳ بار. مدفوع سفید، خونی یا آبکی را به پزشک بگویید.
نوزاد تازهمتولد چه کارهایی باید انجام دهد؟
نوزاد در هفتههای اول با بازتابها زندگی میکند: انگشت شما را محکم میگیرد، با صدای بلند از جا میپرد و وقتی گونهاش را لمس کنید سرش را به همان سمت میچرخاند و دنبال سینه میگردد. روی شکم میتواند سرش را لحظهای به یک طرف بچرخاند.
نوزاد تازهمتولد چی بخورد؟
نوزاد تازهمتولد فقط شیر میخورد؛ نه آب، نه آبقند، نه فرنی. غذای کمکی در پایان ۶ ماهگی شروع میشود. تنها استثنا قطرهٔ آ+د است.
نوزاد تازهمتولد دندان درمیآورد؟
نوزاد تازهمتولد معمولاً دندان ندارد؛ اولین دندان بین ۴ تا ۱۰ ماهگی میآید و آب دهان زیاد نشانهٔ دندان نیست.
نوزاد تازهمتولد چه واکسنی دارد و این ماه چه مراقبتی لازم است؟
در بدو تولد بثژ (سل)، هپاتیت ب، فلج اطفال خوراکی زده میشود و نوبت بعدی ۲ ماهگی است.
عددهای وزن و قد از استانداردهای رشد سازمان جهانی بهداشت و توصیه‌های تغذیه، مکمل، مراقبت و واکسن از برنامه‌های کشوری وزارت بهداشت ایران است. این صفحه برای آگاهی والدین است و جای معاینهٔ پزشک را نمی‌گیرد.
